تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ وَ لَقَدْ وَصَّيْنَا الَّذِينَ أُوتُوا الْکِتابَ مِنْ قَبْلِکُمْ وَ إِيَّاکُمْ أَنِ اتَّقُوا اللَّهَ وَ إِنْ تَکْفُرُوا فَإِنَّ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ وَ کانَ اللَّهُ غَنِيًّا حَمِيداً (131)
بعد از آن، بر کمال سعه و قدرت خود تنبيه مى‌فرمايد:
وَ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ: و مر خداى را است بالاختصاص آنچه در آسمانهاست از جواهر علوى و آنچه در زمينهاست از کواين سفلى.
پس در باب رعايت تقوى که موجب رعايت حقوق اللّه و حقوق الناس مى‌باشد، مى‌فرمايد: وَ لَقَدْ وَصَّيْنَا الَّذِينَ أُوتُوا الْکِتابَ مِنْ قَبْلِکُمْ: و هر آينه به خدا قسم به تحقيق امر فرموديم آنان را که داده شده‌اند کتاب پيش از شما، يعنى يهود و نصارى و آنها که قبل از ايشان بودند، وَ إِيَّاکُمْ: و شما اى امت حضرت محمد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم، أَنِ اتَّقُوا اللَّهَ: اينکه بترسيد و بيانديشيد و بپرهيزيد خدا را از شرک و معاصى، وَ إِنْ تَکْفُرُوا: و گفتيم ايشان را که اگر کافر شويد، يعنى منکر وصيت شويد و مخالفت حکم کنيد که آن امر به تقوى است.
فَإِنَّ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ: پس بدرستى که مر خداى راست
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 600
آنچه در آسمانها و آنچه در زمين است، يعنى مالک جميع مکونات مى‌باشد.
پس کفر و معاصى شما ضررى به ساحت جلال کبريائى نرساند، همچنان که شکر و طاعت شما نفعى به ذات اقدس الهى نمى‌رساند. و امر به تقوى به جهت رحمت واسعه اوست، نه به سبب حاجت او، زيرا ذات مبدء المبادى مستغنى من جميع الجهات و الحيثيات مى‌باشد. وَ کانَ اللَّهُ غَنِيًّا حَمِيداً: و هست خدا بى‌نياز از حق خود، اگر فرمان برند يا مخالفت کنند؛ حميد، يعنى ستوده است در ذات خود، اگر حمد او نمايند و ستايش او کنند.
تنبيه: علماى تفسير بيان فرموده‌اند که هر چيزى را قطبى است و قطب قرآن اين آيه شريفه است که امر فرموده عموم امم را به تقوى، که باعث انتظام معاش و معاد کليه نفوس مى‌باشد؛ چنانچه امير المؤمنين عليه السّلام در نهج البلاغه فرمايد:
عباد اللّه اوصيکم بتقوى اللّه، فانّها حقّ اللّه عليکم و الموجبة على اللّه حقّکم، و ان تستعينوا عليها باللّه، و تستغيثوا بها على اللّه: فانّ التّقوى فى اليوم الحرز و الجنّة، و فى غد الطّريق الى الجنّة. مسلکها واضح و سالکها رابح و مستودعها حافظ. لم تبرح، عارضة نفسها على الامم الماضين و الغابرين لحاجتهم اليها غدا. «1» يعنى: وصيت مى‌کنم شما را اى بندگان خدا به تقوى و پرهيزکارى از خدا. پس بتحقيق که تقوى حق ثابت واجب خداست بر شما به اداء شکر انعام او، و باعث نزديک شدن شماست بر خدا به قرب و رضوان او، و اينکه طلب يارى کنيد به ملازمت تقوى به توفيق و کرم خدا، و طلب اغاثه نمائيد به تقوى قرب و رضوان خدا را. پس بتحقيق که تقوى در امروز حافظ و سپر است از نکبات و عقوبات حدود و تعزيرات شرعيه، و در فردا طريق مستقيم است به بهشت و مثوبات الهيه. راه رفتار تقوى آشکار، و رونده در آن نفع برنده و رستگار، و امانت‌دار تقوى که خدا باشد حافظ و نگهبان، و با نفع بسيار در روز
«1» نهج البلاغه، خطبه 191 (صبحى الصالح)
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 601
اعسار پس مى‌دهد هميشه تقوى اظهار نموده نفس خود را بر امتان گذشته و آينده به جهت احتياج ايشان به آن در فردا، يعنى شدت حاجت مردمان به تقوى به طورى است که گويا على الدوام تقوى خود را به ايشان در عالم معنى مى‌نمايد.