تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا آمِنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ الْکِتابِ الَّذِي نَزَّلَ عَلى رَسُولِهِ وَ الْکِتابِ الَّذِي أَنْزَلَ مِنْ قَبْلُ وَ مَنْ يَکْفُرْ بِاللَّهِ وَ مَلائِکَتِهِ وَ کُتُبِهِ وَ رُسُلِهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلالاً بَعِيداً (136)
چون حق تعالى بيان اسلام و احکام آن نمود، در عقب آن بندگان را به ايمان و شرايط آن امر مى‌فرمايد:
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا آمِنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ: خطاب به مسلمانان، يعنى اى کسانى که ايمان آورده‌ايد، ثابت باشيد در ايمان به خدا و رسول او که محمد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم است. يا مراد منافقان است که ايمان آوريد به دل، همچنان که به زبان معترفيد. يا مؤمنان اهل کتاب مثل ابن سلام و اصحاب او که مى‌گفتند: يا رسول اللّه ايمان آورديم به تو و قرآن و به موسى و عزير و تورات، و ديگر به هيچ کتاب و پيغمبرى ايمان نداريم. حق تعالى ايشان را امر فرمايد که چنانچه ايمان داريد به بعضى کتب و رسل، ايمان آريد به تمامى آنها، زيرا ايمان بعضى دون بعضى، در حکم لاايمان است. يا خطاب به کفار است که شماها که به لات و عزى ايمان داريد، ايمان آوريد به خدا و پيغمبر او. يا اى کسانى که در شرف ايمانيد ايمان آوريد به خدا و رسول او حضرت محمد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم. وَ الْکِتابِ الَّذِي نَزَّلَ عَلى رَسُولِهِ: و به کتابى که نازل فرمود خدا بر پيغمبر خود يعنى قرآن، وَ الْکِتابِ الَّذِي أَنْزَلَ مِنْ قَبْلُ: و به کتابهائى که نازل فرموده پيش از قرآن. محققان گفته‌اند اى کسانى که ايمان آورده‌ايد از حيث برهان، ايمان آريد بر سبيل کشف و عيان. يا اى کسانى که ايمان آورده‌ايد از روى تصديق، ايمان آريد بر سبيل کشف و عيان
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 607
به طريق تحقيق. وَ مَنْ يَکْفُرْ بِاللَّهِ وَ مَلائِکَتِهِ: و هر که کافر شود به خدا و ملائکه او، وَ کُتُبِهِ وَ رُسُلِهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ: و کتابهاى او و پيغمبران او و به روز قيامت، فَقَدْ ضَلَّ ضَلالًا بَعِيداً: پس به تحقيق گمراه شد، گمراه شدنى در غايت بعد و دورى از مقصد، و در نهايت گمراهى از مقصود که اصلا راه نبرد به طريق حق، و هدايت نيابد به صراط مستقيم.
تنبيه: خداى تعالى در اين آيه شريفه امر فرموده به ايمان به چهار چيز: 1- ايمان به خدا. 2- ايمان به رسول او صلّى اللّه عليه و آله و سلّم. 3- ايمان به کتاب منزل به رسول، يعنى قرآن. 4- ايمان به کتب منزله قبل.
و ذکر فرموده در کفر، امور خمسه را: 1- کفر به خداى تعالى. 2- کفر به پيغمبر. 3- کفر به کتب. 4- کفر به رسل. 5- کفر به روز قيامت.
بعد از آن فرموده (فَقَدْ ضَلَّ ضَلالًا بَعِيداً) واجب است اعتقاد نمودن به خدا و وحدانيت او در ذات و صفات و افعال و عبادات، و به اينکه ذات اقدس الهى مستجمع جميع صفات کماليه واجبه و منزه از کليه نقايص مى‌باشد. و ايضا واجب است اعتقاد نمودن به حقيت جميع پيغمبران اجمالا، و عدد آنها بنابر مشهور يکصد و بيست و چهار هزار است، و پنج نفر آنها اولوا العزم بودند: نوح و ابراهيم و موسى و عيسى عليهم السّلام و حضرت محمد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم که اشرف و افضل و اکمل از تمام انبياء و خاتم النبيين و شريعت او ناسخ کليه شرايع و باقى است تا قيامت. و ايضا واجب است اعتقاد نمودن به عصمت انبياء از اول عمر تا به آخر، و واجب است معتقد بودن به کتب منزله بر ايشان.
و به روايتى صد صحيفه و چهار کتاب نازل شد: پنجاه صحيفه بر شيث، و سى صحيفه بر ادريس، و بيست صحيفه بر ابراهيم عليه السّلام. و چهار کتاب: زبور و تورات و انجيل و قرآن که ناسخ تمام کتب مى‌باشد. و انکار يکى از پيغمبران يا همه ايشان، کفر است. و ايضا انکار يکى از کتب، انکار همه کتابهاست.
و ايضا انکار همه قرآن يا بعض آن اگرچه يک سوره يا يک آيه باشد، موجب کفر مى‌شود.
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 608