اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
بَشِّرِ المُنافِقِين‌َ بِأَن‌َّ لَهُم عَذاباً أَلِيماً (138)
گذشت که بشارت اخبار بخير است در مقابل انذار که اخبار بشر است و مناسب در اينجا اينکه بود که بفرمايد انذر المنافقين لکن تعبير به بَشِّرِ المُنافِقِين‌َ از هزار انذار سخت‌تر است.
بِأَن‌َّ لَهُم لام اگر چه براي نفع است در مقابل علي مثل لک و عليک لکن در موردي است که تاب هر دو را داشته باشد و امّا اگر يک طرفي باشد که نفع فقط باشد مثل صلوات تعبير بعلي مانعي ندارد يا ضرر فقط باشد مثل مقام تعبير بلام اشکالي ندارد زيرا عَذاباً أَلِيماً بقرينه آيه شريفه إِن‌َّ المُنافِقِين‌َ فِي الدَّرک‌ِ الأَسفَل‌ِ مِن‌َ النّارِ سخت‌ترين عذاب است و اشکال نشود که هر عذابي اليم است و اگر الم نداشته باشد عذاب نيست پس قيد اليما زائد است.
و جواب اينکه اولا الم و درد ذي مراتب است و تعبير بمفرد منکر اشاره با علي مراتب الم است کانّه ميفرمايد که منافقين معذب هستند بچه عذابي و متألّم هستند بچه المي.
و ثانيا قيد اليما براي دفع توهّم يک دسته از متصوفه و شيخيه که منکر خلود شدند، عذاب را از ماده عذب بمعني گوارا گفتند حتي بعضي از آنها گفتند اهل جهنم پس از مدتي طبع آنها آتشي ميشود ديگر تألّم ندارند و اگر از آتش خارج شوند متألم ميشوند مثل خنفساء که طبعش در قاذورات و اشياء متعفنه بوده اگر از آنجا بيرون آيد متأذي ميشود خدا ميفرمايد دائما متأذي و متألم هستند.