تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
وَ قَدْ نَزَّلَ عَلَيْکُمْ فِي الْکِتابِ أَنْ إِذا سَمِعْتُمْ آياتِ اللَّهِ يُکْفَرُ بِها وَ يُسْتَهْزَأُ بِها فَلا تَقْعُدُوا مَعَهُمْ حَتَّى يَخُوضُوا فِي حَدِيثٍ غَيْرِهِ إِنَّکُمْ إِذاً مِثْلُهُمْ إِنَّ اللَّهَ جامِعُ الْمُنافِقِينَ وَ الْکافِرِينَ فِي جَهَنَّمَ جَمِيعاً (140)
ترجمه
و بتحقيق نازل کرد بر شما در کتاب آنکه چون بشنويد آيتهاى خدا را که کفر ورزيده ميشود بآن و استهزاء ميشود بآن پس ننشينيد با آنها تا آنکه شروع کنند در سخنى غير آن همانا شما آنگاه مانند آنهائيد همانا خدا جمع کننده است منافقان و کافران را در جهنم بتمامى..
تفسير
خداوند در اين آيه و در آيه و اذا رايت الذين يخوضون فى آياتنا که قبل از اين آيه نازل شده بود نهى فرموده است از مجالست با کسانيکه انکار آيات الهى را نموده و استهزاء بآنها مينمايند ماداميکه اشتغال باين امر دارند چون سکوت در چنين مقامى بمنزله تقرير و يک نحو شرکتى است با آنها در اين گفتار زشت خصوصا اگر امارات انکار از چهره و حال شخص ظاهر نباشد که معلوم ميشود راضى بگفتار آنها است و اين خود کفر است و الا اقلا فسق است چون ميتواند باين اندازه آنها را ردع نمايد که اعراض از صحبت آنها کند و از مجلس خارج شود پس در هر حال چنين شخصى مانند آنها است يا در کفر يا در گناه و با اهل ايمان نفاق نموده و با مخالفين وفاق و اتفاق کرده است در اهانت بمقدسات دينى و ممکن است استفاده شود از اين آيه حرمت حضور در هر مجلس معصيتى خصوص اگر امارات انکار از او ظاهر نباشد و مؤيد اين معنى است روايت کافى از حضرت صادق (ع) و عياشى از حضرت رضا (ع) در تفسير اين آيه که فرمود وقتى بشنوى کسى انکار حق و تکذيب آن نمايد و از اهل حق بدگوئى کند بايد از نزد او برخيزى و با او مجالست ننمائى و از حضرت صادق (ع) روايت شده است که خداوند واجب فرموده است حفظ نمودن گوش را از شنيدن کلاميکه خداوند حرام فرموده است و اعراض نمودن از چيزيرا که حلال نفرموده است و از گوش دادن بسخنى که خدا را بغضب آورده است در اين آيه مگر در حالت نسيان که بمقتضاى آيه ديگر مغتفر است ولى پس از تذکر بايد از مجلس برخيزد و قمى فرموده آيات خدا ائمه اطهارند و منافات با آنچه بيان شد ندارد و خداوند کفار و منافقان و اهل معصيت
جلد 2 صفحه 141
و موافقان با آنها را در جهنم جمع ميفرمايد که چنانچه در دنيا با يکديگر مأنوس بودند در آخرت هم با يکديگر انيس و جليس و همدرد باشند.