اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
يَسئَلُک‌َ أَهل‌ُ الکِتاب‌ِ أَن تُنَزِّل‌َ عَلَيهِم کِتاباً مِن‌َ السَّماءِ فَقَد سَأَلُوا مُوسي أَکبَرَ مِن ذلِک‌َ فَقالُوا أَرِنَا اللّه‌َ جَهرَةً فَأَخَذَتهُم‌ُ الصّاعِقَةُ بِظُلمِهِم ثُم‌َّ اتَّخَذُوا العِجل‌َ مِن بَعدِ ما جاءَتهُم‌ُ البَيِّنات‌ُ فَعَفَونا عَن ذلِک‌َ وَ آتَينا مُوسي سُلطاناً مُبِيناً (153)
توقّع ميکنند اهل کتاب از تو که براي آنها کتابي نازل کني از آسمان
جلد 6 - صفحه 258
پس محققا از موسي بزرگتر از اينکه سؤال کردند و گفتند خدا را بما علنا نشان بده پس صاعقه آنها را گرفت بواسطه ظلم آنها پس از آن گوساله را گرفتند و پرستيدند بعد از آني که معجزات باهرات را مشاهده کرده بودند پس آنها را عفو نموديم و بموسي حجة آشکارا عنايت کرديم.
يَسئَلُک‌َ أَهل‌ُ الکِتاب‌ِ أَن تُنَزِّل‌َ عَلَيهِم کِتاباً مِن‌َ السَّماءِ مفسرين اختلاف کردند بعضي گفتند مراد اينست که قرآن جملة نازل شود چنانچه تورات جملة نازل شد و بعضي گفتند مراد مکتوبا نازل شود چنانچه تورات مکتوبا در الواح نازل شد و بعضي گفتند مراد کتابيست که بياورد بر اهل کتاب بالخصوص غير از قرآن لکن تمام اينها تفسير برأي است و آنچه بنظر ميرسد بقرينه جمله بعد و اللّه العالم اينست که توقع يهود اينکه بود که از آسمان نوشته ريزش کند مثل اينکه از طيّاره بسا کاغذ پراني ميشود و خطاب بآنها که محمّد صلّي اللّه عليه و آله و سلّم پيغمبر من است باو ايمان بياوريد و اينکه در هيچ يک از انبياء سابقه نداشته و اگر چه امر محال عقلي نيست و از قدرت پروردگار خارج نيست لکن خلاف حکمت است زيرا اگر يک همچه امري انفاق بيفتد و مع ذلک ايمان نياورند مورد نزول عذاب خواهند شد، نظير توقع حواريين از عيسي عليه السّلام نزول مائده که خدا ميفرمايد إِنِّي مُنَزِّلُها عَلَيکُم فَمَن يَکفُر بَعدُ مِنکُم فَإِنِّي أُعَذِّبُه‌ُ عَذاباً لا أُعَذِّبُه‌ُ أَحَداً مِن‌َ العالَمِين‌َ مائده آيه 110 فَقَد سَأَلُوا مُوسي أَکبَرَ مِن ذلِک‌َ وجه اکبرية اينست که آنها محال عقلي را توقع کردند فَقالُوا أَرِنَا اللّه‌َ جَهرَةً زيرا شرط رؤيت تجسّم است و تجسم موجب ترکيب و احتياج باجزاء و بمرکّب (بالکسر) و بمکان ميشود و با مقام بساطت وجود و وجوب وجود منافات دارد لذا بمجرد تفوّه باين کلام صاعقه آمد.
فَأَخَذَتهُم‌ُ الصّاعِقَةُ بِظُلمِهِم و گذشت شرح نزول صاعقه در مجلد دوم در سوره بقره، و اينکه جمله براي تسليت قلب نبي اکرم صلّي اللّه عليه و آله و سلّم است که از توقعات
جلد 6 - صفحه 259
بيجاي يهود متألّم نشود و نيز از اعمال يهود با اينکه ديدند اينکه توقع بيجا باعث نزول صاعقه شد رفتند گوساله پرست شدند.
ثُم‌َّ اتَّخَذُوا العِجل‌َ مِن بَعدِ ما جاءَتهُم‌ُ البَيِّنات‌ُ و گفتند العياذ خدا در گوساله حلول کرده و اينهم يک امر محال ديگري است که خدا حال در شيئي باشد يا محل شيئي واقع شود و بالجمله دعاوي يهود و تناقضات در کلمات آنها معين مثل نصاري است يک جا خدا را جسم ميدانند و در بهشت براي تفريح گردش ميکند و يک جا با يعقوب کشتي ميگيرد و يک جا حلول در گوساله ميکند و حال آنکه جسم اگر حال در جسمي شد بايد ثقالت آن بيشتر شود و حجم آن بزرگتر گردد و همين تناقضات در نصاري هم هست، يک جا ميگويند خدا خودش حلول کرد در رحم مريم و بيرون آمد و عيسي خدا است لَقَد کَفَرَ الَّذِين‌َ قالُوا إِن‌َّ اللّه‌َ هُوَ المَسِيح‌ُ ابن‌ُ مَريَم‌َ مائده آيه 17، يک جا ميگويند پسر خدا است وَ قالَت‌ِ النَّصاري المَسِيح‌ُ ابن‌ُ اللّه‌ِ توبه آيه 30، و با اينکه همه دعوي قال (فَعَفَونا عَن ذلِک‌َ) اشاره به اينکه تو هم از اينکه درخواستهاي بيجا صرف نظر فرما.
وَ آتَينا مُوسي سُلطاناً مُبِيناً اشاره به اينکه با اينکه موسي اقامه آن معجزات باهرات را نمود و از هر جهت حجة را بر آنها واضح و روشن فرمود و مع ذلک اينکه در خواستهاي بيمورد را داشتند ما آنها را عفو کرديم شما نيز حجة را از هر جهت تمام کرده‌اي و راه عذري بر آنها باقي نيست و مع ذلک اينکه نوع توقع را دارند از آنها گذشت فرما.
260