اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ رَفَعنا فَوقَهُم‌ُ الطُّورَ بِمِيثاقِهِم وَ قُلنا لَهُم‌ُ ادخُلُوا الباب‌َ سُجَّداً وَ قُلنا لَهُم لا تَعدُوا فِي السَّبت‌ِ وَ أَخَذنا مِنهُم مِيثاقاً غَلِيظاً (154)
و بالاي سر آنها نگاه داشتيم کوه طور را بواسطه عهد و ميثاقي که با آنها بسته شد و بآنها گفتيم داخل شويد در باب حطة در حال سجده و بآنها گفتيم تجاوز نکنيد در شنبه و از آنها عهد و ميثاق گرفتيم ميثاق محکمي.
اينکه آيه شريفه اشاره بمخالفت يهود است و مربوط بآيه قبل است و شرح مخالفت‌هاي آنها را در جلد دوم در سوره بقره در ذيل آيه شريفه که يهود بموسي عليه السّلام گفتند لَن نُؤمِن‌َ لَک‌َ حَتّي نَرَي اللّه‌َ جَهرَةً آيه 55، و در ذيل آيه شريفه وَ إِذ أَخَذنا مِيثاقَکُم وَ رَفَعنا فَوقَکُم‌ُ الطُّورَ آيه 62، و در ذيل آيه شريفه وَ ادخُلُوا الباب‌َ سُجَّداً وَ قُولُوا حِطَّةٌ الايه آيه 58، و در ذيل آيه شريفه وَ إِذ واعَدنا مُوسي أَربَعِين‌َ لَيلَةً ثُم‌َّ اتَّخَذتُم‌ُ العِجل‌َ مِن بَعدِه‌ِ آيه 51، و در ذيل آيه شريفه وَ لَقَد عَلِمتُم‌ُ الَّذِين‌َ اعتَدَوا مِنکُم فِي السَّبت‌ِ فَقُلنا لَهُم کُونُوا قِرَدَةً خاسِئِين‌َ آيه 65، مفصلا بيان کرديم احتياج بتکرار نيست فقط شرح الفاظ اينکه آيه را متذکر ميشويم:
وَ رَفَعنا فَوقَهُم‌ُ الطُّورَ بِمِيثاقِهِم گرفتن کوه طور بالاي سر آنها تحديد بود که با موسي (ع) عهد و ميثاق محکم ببندند که بدستورات او و بتورات عمل کنند و لذا باء بميثاقهم سببيه يعني بسبب ميثاق گرفتن از آنها و مع ذلک با اينکه مخالفت وَ قُلنا لَهُم‌ُ ادخُلُوا الباب‌َ سُجَّداً نمودند لذا ميفرمايد فَبَدَّل‌َ الَّذِين‌َ ظَلَمُوا قَولًا غَيرَ الَّذِي قِيل‌َ لَهُم فَأَنزَلنا عَلَي الَّذِين‌َ ظَلَمُوا رِجزاً مِن‌َ السَّماءِ بِما کانُوا يَفسُقُون‌َ بقره آيه 59.
وَ قُلنا لَهُم لا تَعدُوا فِي السَّبت‌ِ اينکه حکم را هم مخالفت کردند و مسخ شدند ببوزينه چنانچه ميفرمايد فَقُلنا لَهُم کُونُوا قِرَدَةً خاسِئِين‌َ وَ أَخَذنا مِنهُم مِيثاقاً غَلِيظاً مع ذلک احکام تورات را و دستورات موسي را
جلد 6 - صفحه 261
چنان عقب سر انداختند و از بين بردند و اينکه تورات رايج را در دست و پاي مردم انداختند و کفريات و مزخرفات آنها را گرفتند خذلهم اللّه و لعنهم اللّه.