اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
لکِن‌ِ الرّاسِخُون‌َ فِي العِلم‌ِ مِنهُم وَ المُؤمِنُون‌َ يُؤمِنُون‌َ بِما أُنزِل‌َ إِلَيک‌َ وَ ما أُنزِل‌َ مِن قَبلِک‌َ وَ المُقِيمِين‌َ الصَّلاةَ وَ المُؤتُون‌َ الزَّکاةَ وَ المُؤمِنُون‌َ بِاللّه‌ِ وَ اليَوم‌ِ الآخِرِ أُولئِک‌َ سَنُؤتِيهِم أَجراً عَظِيماً (162)
جلد 6 - صفحه 270
لکن کساني که از اهل کتاب رسوخ در علم دارند و حقايق را درک کردند و مؤمنيني که بشرف اسلام مشرف شدند ايمان دارند بآنچه بر شما نازل شده و بر انبياء و قبل و کساني که بر پا ميدارند نماز را و اينها اداء زکاة ميکنند و ايمان بخدا و روز جزاء دارند اينها را زود باشد که اجر عظيمي بآنها عنايت فرمائيم.
اشکال- جمله و المقيمين الصلاة بمقتضاي عطف بيؤمنون بايد مرفوع باشد و المقيمون الصلاة.
جواب- مفسرين در اينکه باب اختلاف زيادي دارند، از عايشه نقل ميکنند که اينکه از نقله قرآن است و اشتباه آنها است، و اينکه کلمه غلط محض است با ثبوت تواتر قرآن، و بعضي مفسرين گفتند اينکه جمله عطف بما انزل اليک يعني يؤمنون بالمقيمين الصلاة و مجرور است، و بعضي گفتند منصوب است بفعل محذوف کلمه اعني المقيمين الصلاة، و بعضي گفتند عطف بضمير هم است در الراسخون في العلم منهم و من المقيمين الصلاة، و بعضي گفتند عطف بکاف من قبلک است يعني من قبل المقيمين للصلوة، و بعضي گفتند عطف بکاف اولئک است.
و تحقيق الکلام اينست که عطف ظاهر بضمير بدون اعاده حرف جرّ صحيح نيست و آنچه بنظر اقرب ميآيد همان معناي اول است و مجرور است و عطف بما انزل اليک است، باين معني که راسخون در علم از اهل کتاب و مؤمنون ايمان بقرآن و بکتب آسماني که قبلا نازل شده و ايمان بمقيمين صلوة که انبياء باشند دارند و اعطاء زکاة هم ميکنند و ايمان بخدا و روز جزاء هم دارند.
لکِن‌ِ الرّاسِخُون‌َ فِي العِلم‌ِ مِنهُم علماء يهود و نصاري که از کتب آسماني کاملا بهره‌مند شدند و بشارات انبياء بآمدن پيغمبر اکرم صلّي اللّه عليه و آله و سلّم را درک کردند وَ المُؤمِنُون‌َ کساني که از مشرکين بشرف اسلام مشرف شدند.
يُؤمِنُون‌َ بِما أُنزِل‌َ إِلَيک‌َ قرآن و احکام و اموري که حضرتش از جانب خدا
جلد 6 - صفحه 271
ابلاغ فرموده وَ ما أُنزِل‌َ مِن قَبلِک‌َ از صحف آدم و شيث و نوح و ابراهيم و تورات و زبور و انجيل و آنچه انبياء آورده بودند.
وَ المُقِيمِين‌َ الصَّلاةَ از انبياء و اولياء و صالحين و اوصياء انبياء بتمام آنها ايمان آوردند وَ المُؤتُون‌َ الزَّکاةَ و اداء زکاة هم ميکنند وَ المُؤمِنُون‌َ بِاللّه‌ِ و ايمان بوحدانيت حق و نفي شرک وَ اليَوم‌ِ الآخِرِ و ايمان بروز جزاء هم دارند.
أُولئِک‌َ اينکه راسخون و مؤمنون را سَنُؤتِيهِم أَجراً عَظِيماً پاداش بسيار بزرگي