تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
رُسُلاً مُبَشِّرِينَ وَ مُنْذِرِينَ لِئَلاَّ يَکُونَ لِلنَّاسِ عَلَى اللَّهِ حُجَّةٌ بَعْدَ الرُّسُلِ وَ کانَ اللَّهُ عَزِيزاً حَکِيماً (165)
رُسُلًا مُبَشِّرِينَ وَ مُنْذِرِينَ: فرستاديم رسولان را در حالتى که بشارت دهندگان بودند اهل ايمان و طاعت را به نعيم دائمى، و ترسانندگان مر کفار و منافقين را به جحيم ابدى، لِئَلَّا يَکُونَ لِلنَّاسِ عَلَى اللَّهِ حُجَّةٌ بَعْدَ الرُّسُلِ: تا نباشد مردمان را بر خدا، حجتى بعد از آمدن پيغمبران، يعنى نگويند ما را رسولى نبود که به ايمان دعوت کند و از شرک باز دارد و خير و شر را بيان نمايد. وَ کانَ اللَّهُ عَزِيزاً حَکِيماً: و هست خداوند، غالب در آنچه بخواهد
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 654
از ارسال رسل و انزال کتب، حکيم و محکم کار در آنچه تدبير کند از امر نبوت، و رعايت حکمت در اختصاص هر پيغمبرى به نوعى از وحى و اعجاز.
تبصره: بدان که از آيه شريفه دو مطلب مهم استنباط مى‌شود:
مطلب اول- قوله رُسُلًا مُبَشِّرِينَ وَ مُنْذِرِينَ، دلالت دارد بر ثبوت بعثت انبياء، زيرا مسلم است فياض على الاطلاق، نوع بشر را محض جود و لطف ايجاد فرموده. و اتمام جود و لطف، موقوف است بر آنکه آنچه صلاح معاش و معاد بندگان و راه وصول به سعادات باشد از بيان معارف الهيه و صفات محموده و اخلاق مذمومه و راه هدايت و ضلالت را مبين فرمايد تا مردم را بر ذات اقدس الهى حجت نباشد. و انجام اين امور منوط است به بعث جماعتى که صاحب دو جنبه باشند: يکى جنبه ملکيه که بدان سبب ارتباط به ملأ اعلى داشته و احکام مذکوره را استفاضه نمايد. و ديگر جنبه بشريه که به آن جهت جنسيت با مردم داشته، اوامر و نواهى منزله را به ايشان افاضه نمايد. و بايد هر پيغمبرى صفات خاصه را داشته باشد: 1- آنکه صحيح النسب و طاهر المولود باشد.
2- تام الخلقه و در اعضاى اصليه او نقص نباشد. 3- واجد صفات حسنه و فاقد اخلاق رذيله باشد. 4- آنکه معصوم و به هيچ وجه گناه صغيره و کبيره از اول عمر تا به آخر سر نزند از ايشان. 5- عارى از سهو و نسيان و خطا باشد.
6- بايد اعلم از تمام اهل عصر خود باشد. 7- آنکه از حيث عمل هم بايد مقدم بر اهل زمان خود باشد و به هر چه امر نمايد، عامل، و از هر چه نهى کند، محترز باشد.
مطلب دوم- قوله لِئَلَّا يَکُونَ لِلنَّاسِ عَلَى اللَّهِ حُجَّةٌ بَعْدَ الرُّسُلِ، دال است بر بطلان قول اشاعره که قائلند بر اينکه خدا بندگان را کافر نمايد؛ و اين جبر و کفر مى‌باشد، زيرا اگر هر آينه جعل کفر در کافر، و معصيت در عاصى را خدا بنمايد و در آخرت ايشان را به سبب کفر و عصيان معذب سازد، اين جماعت را بر خدا حجت باشد. و حال آنکه مى‌فرمايد: ارسال رسل و انزال کتب را نموديم تا مردم را بر خداى تعالى حجت نباشد. و ديگر آنکه نهى کافر از کفر،
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 655
و امر به ايمان، با وجود جعل الهى تکليفى لغو و کار لغو از حضرت حکيم على الاطلاق محال است. و اين چنان ماند که شخصى را دست و پاى بسته، به دريا اندازند و گويند: مبادا تر شوى: القاه فى اليمّ ملفوفا و قال ايّاک ان تبتّل بالماء. و ايضا چه سان مى‌شود، نعوذ باللّه خدا بنده را کافر نمايد و بفرمايد:
کيف تکفرون.