اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ إِذ أَخَذنا مِيثاقَکُم لا تَسفِکُون‌َ دِماءَکُم وَ لا تُخرِجُون‌َ أَنفُسَکُم مِن دِيارِکُم ثُم‌َّ أَقرَرتُم وَ أَنتُم تَشهَدُون‌َ (84)
و ياد کنيد زماني را که از شما پيمان گرفتيم که خون يکديگر را نريزيد و برادران ديني خود را از خانه‌هايشان بيرون نکنيد يعني يکديگر را نفي بلد نکنيد، پس شما اعتراف نموديد در حالي که بآن گواهي ميدهيد.
(وَ إِذ أَخَذنا مِيثاقَکُم) عطف بآيه سابقه است و جمله لا تسفکون دمائکم خبريه و بمعني نهي است و سفک دم بمعني ريختن خون است که قتل نفس باشد و معني جمله اينست که خون يکديگر را نريزيد نه اينکه خودکشي نکنيد چنانچه مفاد جمله دوم نيز اينست که يکديگر را نفي بلد نکنيد و تعبير با نفس
1- مجلد اول ص 150- 240
جلد 2 - صفحه 85
براي تأکيد در نهي است و براي آنکه اينها امة واحد و فرزندان يک پدر بودند، و قتل نفس مؤمن يکي از گناهان بسيار بزرگ است در قرآن مجيد ميفرمايد وَ مَن يَقتُل مُؤمِناً مُتَعَمِّداً فَجَزاؤُه‌ُ جَهَنَّم‌ُ خالِداً فِيها وَ غَضِب‌َ اللّه‌ُ عَلَيه‌ِ وَ لَعَنَه‌ُ وَ أَعَدَّ لَه‌ُ عَذاباً عَظِيماً«1» و نيز ميفرمايد مِن أَجل‌ِ ذلِک‌َ کَتَبنا عَلي بَنِي إِسرائِيل‌َ أَنَّه‌ُ مَن قَتَل‌َ نَفساً بِغَيرِ نَفس‌ٍ أَو فَسادٍ فِي الأَرض‌ِ فَکَأَنَّما قَتَل‌َ النّاس‌َ جَمِيعاً«2» و اخبار در عقوبت قتل نفس نيز بسيار است از حضرت صادق عليه السّلام روايت شده که بمرتکب قتل نفس گفته ميشود «
3» مت اي ميتة ان شئت يهوديا و ان شئت نصرانيا و ان شئت مجوسيا»«
و از حضرت باقر عليه السّلام روايت شده که فرمود:
جميع گناهان مقتول بر قاتل ثابت مي‌گردد و مقتول از گناه بري ميشود و اشاره بهمين معني دارد«4» آيه شريفه أَن تَبُوءَ بِإِثمِي وَ إِثمِک‌َ فَتَکُون‌َ مِن أَصحاب‌ِ النّارِ«5» و از پيغمبر اکرم صلّي اللّه عليه و آله و سلّم روايت شده که فرمود: «
6» لو ان اهل السموات و الارض اشترکوا في دم مؤمن لاکبهم اللّه جميعا في النار»«
و غير اينها از اخبار ديگر، و مثل قتل نفس است اعانت قاتل بر قتل يا رضاي بقتل، و اشدّ از قتل نفس اضلال و اغواء مردم است چنانچه هدايت و ارشاد آنها نيز اعظم مراتب احياء است و آيه شريفه مَن قَتَل‌َ نَفساً الاية وَ مَن أَحياها باين معني نيز تفسير شده است«7» وَ لا تُخرِجُون‌َ أَنفُسَکُم مِن دِيارِکُم و يکديگر را از شهر و مسکن خود خارج نکنيد و همين که بعضي بقدرت و سلطنت رسيدند ملک و خانه ضعيفان و
1- سورة النساء آيه 95
[.....]
2- سورة المائده آيه 34
3- سفينه جلد دوم ص 407
4- سفينه جلد دوم ص 407
5- سورة مائده آيه 33
6- سفينه ص 407
7- حديث حمران از حضرت باقر (ع) در سفينه جلد دوم ص 407
جلد 2 - صفحه 86
ناتوانان را بغصب نگيريد و از وطن و خانه‌هايشان آنها را آواره نکنيد و اينکه عمل نيز از جنايات بزرگي است که معاصي بزرگ ديگري را هم در بر دارد مانند ظلم و آزار و تحقير و توهين و هتک احترام مؤمن که هر کدام عقوبات شديد و عواقب وخيمي دارد که در ذيل آيه شريفه يُخادِعُون‌َ اللّه‌َ وَ الَّذِين‌َ آمَنُوا شمّه از آنها را متذکر شديم«1» ثُم‌َّ أَقرَرتُم وَ أَنتُم تَشهَدُون‌َ شما با آن ميثاق اقرار نموديد و بر آن گواهي ميدهيد، ظاهر اينکه ميثاق غير از ساير احکام تورات بوده که تحريف و تبديل دادند و آن را انکار نمودند بلکه باين ميثاق اقرار و اعتراف دارند و بقرينه ثم‌ّ که براي تراخي است ظاهرا اينکه خطاب متوجه يهود زمان نبي صلّي اللّه عليه و آله و سلّم بوده که باخذ اينکه ميثاق از اسلاف خود اقرار و اعتراف داشته‌اند.