اين آيه مى‌فرمايد: طعام اهل کتاب براى مسلمانان حلال است؛ ولى با توجّه به اين‌که در آيات قبل براى استفاده از گوشت، بردن نام خدا شرط حلال بودن ذکر شده است، مى‌فهميم که مراد از حلال بودن طعام يهود ونصارى براى مسلمانان، طعام‌هاى غير گوشتى است. در روايات اهل‌بيت عليهم السلام هم منظور از طعام را گندم، جو وحبوبات دانسته‌اند. برخى لغت‌شناسان مانند ابن‌أثير و خليل نيز گفته‌اند: در فرهنگ حجاز، به گندم هم طعام گفته مى‌شود. «1»
چون اين آيه، راه را براى رفت و آمد و غذا خوردن و ازدواج با اقلّيت‌هاى دينى باز کرده و ممکن است مسلمانان براى رسيدن به دختران يهودى و مسيحى هر روز رفت و آمدشان را بيشتر کنند و کم‌کم تحت تأثير تفکّر و آداب آنان قرار بگيرند و از راه اسلام جدا شوند، آخر آيه هشدار مى‌دهد که هرکس ايمان خود را ناديده بگيرد عمل او تباه است. «وَ مَنْ يَکْفُرْ بِالْإِيمانِ فَقَدْ حَبِطَ عَمَلُهُ»
«أَخْدانٍ»، جمع «خِدْن»، به معناى دوست است؛ ولى معمولًا در مورد دوستى‌هاى پنهانى و نامشروع به کار مى‌رود.
در مسأله‌ى غذا، آيه به طرفين مسلمان و اهل‌کتاب، اجازه مى‌دهد که از طعام يکديگر استفاده کنند، أُحِلَّ لَکُمُ ... حِلٌّ لَهُمْ ولى در ازدواج، تنها اجازه‌ى زن گرفتن از اهل کتاب را مى‌دهد و اجازه‌ى زن دادن را نمى‌دهد، «الْمُحْصَناتُ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْکِتابَ» (چون معمولًا زنان، به خاطر عواطفشان، تحت تأثير مردان قرار مى‌گيرند؛ لذا اگر زنان اهل کتاب به اسلام بگروند، رشد است، امّا زن مسلمان اگر به آنان گرايش يابد، سقوط است. از اين رو زن دادن به اهل کتاب، جايز نيست.)
«مُحصِن» و «مُحصَنة»، به معناى عفيف‌بودن، آزادبودن، همسر داشتن ومسلمان بودن است.
در اينجا مراد از «محصنات» زنان عفيف است وگرنه ازدواج با زن شوهردار قطعاً حرام است.
مراد از جواز ازدواج با اهل کتاب در اين آيه، ازدواج موقّت است، «2» به دليل روايات متعدّد و
«1». تفسير الميزان؛ کافى، ج 6، ص 341.
«2». در اين مسئله هرکس بايد نظر مرجع تقليد خود را مطالعه نمايد.
جلد 2 - صفحه 244
به خاطر کلمه‌ى «أُجُورَهُنَّ» که بيشتر در مورد مهريه‌ى ازدواج موقّت به کار مى‌رود.
کسى که به حقّانيّت چيزى اقرار کندولى به آن عمل نکند، عملش تباه است. امام‌صادق عليه السلام ذيل آيه «وَ مَنْ يَکْفُرْ بِالْإِيمانِ فَقَدْ حَبِطَ عَمَلُهُ» فرمودند: «تَرک العمل الّذى أقرّ به» «1»
در روايت ديگرى امام صادق عليه السلام فرمودند: کمترين چيزى که شخص به خاطر آن از ايمان خارج مى‌شود آن است که نظرى را بر خلاف حقّ بيابد و بر همان نظر بنابگذارد و از آن دفاع کند، آنگاه حضرت اين آيه را تلاوت کردند: «وَ مَنْ يَکْفُرْ بِالْإِيمانِ فَقَدْ حَبِطَ عَمَلُهُ» «2»