اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ لَقَد أَخَذَ اللّه‌ُ مِيثاق‌َ بَنِي إِسرائِيل‌َ وَ بَعَثنا مِنهُم‌ُ اثنَي عَشَرَ نَقِيباً وَ قال‌َ اللّه‌ُ إِنِّي مَعَکُم لَئِن أَقَمتُم‌ُ الصَّلاةَ وَ آتَيتُم‌ُ الزَّکاةَ وَ آمَنتُم بِرُسُلِي وَ عَزَّرتُمُوهُم وَ أَقرَضتُم‌ُ اللّه‌َ قَرضاً حَسَناً لَأُکَفِّرَن‌َّ عَنکُم سَيِّئاتِکُم وَ لَأُدخِلَنَّکُم جَنّات‌ٍ تَجرِي مِن تَحتِهَا الأَنهارُ فَمَن کَفَرَ بَعدَ ذلِک‌َ مِنکُم فَقَد ضَل‌َّ سَواءَ السَّبِيل‌ِ «12»
و هر آينه بتحقيق خداوند گرفت عهد و ميثاق بني اسرائيل را و مبعوث فرمود از آنها دوازده نقيب و فرمود من با شما هستم هر آينه اگر نماز را بپا داشتيد و زکاة را اداء نموديد و برسولان من ايمان آورديد و آنها را محترم شمرديد و ياري کرديد و از اموال خود در راه خدا صرف نموديد که قرض الحسنه بخدا داديد هر آينه من گناهان شما را از بين ميبرم و شما را داخل بهشت ميکنم که پاي آنها نهرها جاري ميشود پس کسي که بعد از اينکه همه الطاف کافر شود از بني اسرائيل پس محققا گمراه شده است از راه مستوي.
وَ لَقَد أَخَذَ اللّه‌ُ مِيثاق‌َ بَنِي إِسرائِيل‌َ ميثاق عهد مؤکّد و يمين محکم است که باعث وثوق و اطمينان طرف باشد و ميثاق با خدا ايمان باو است و اطاعت او و ترک مخالفت که عبارت از ايمان و عمل صالح و تقواي از معاصي است.
وَ بَعَثنا مِنهُم‌ُ فرستادگان و رسولان حق از خود بني اسرائيل اثنَي عَشَرَ نَقِيباً نقيب عبارت از يک بزرگتر و شريفتر از هر قومي که از هر جهة آراسته باشد انتخاب ميکردند که باقي قوم در تحت رياستش باشند و اطاعت او را بکنند، و در ازمنه‌هاي سابقه سلسله‌هاي جليله سادات هر سلسله يک نفر بزرگ خود را بعنوان نقابت تعيين و نقباي سادات هم يک رئيسي بر خود بهمين عنوان انتخاب ميکردند که نقيب النقباء ميناميدند، و بسياري از اجداد سلسله جليله اينکه جانب که سلسله مير محمّد صادقي باشد داراي مقام نقابت بودند که در مجلد سوم کلم الطيب بعنوان
جلد 6 - صفحه 320
وجيزه في نسب المؤلّف اشاره باسماء شريفه آنها شده مثل (ابو الفتح محمّد) که از تلامذه سيّد مرتضي رضوان اللّه عليه بوده و بتعيين سيّد مقام نقابت داشته در کوفه و (ابو مسلم) که قصه مرّة بن قيس ملعون در عصر او بوده نقيب نجف بوده و (ابو علي) نقابت نجف را داشته و (عبد اللّه الرابع) و (ابو نزار) و (عميد الدين ابو جعفر) کان لهم نقابت النجف و (شمس الدين علي) کان في عصر سيد إبن طاووس و کان نقيب النقباء کل ممالک عراق الي خراسان و در عصر او منقرض شد دولت بني عباس و بتوسط خواجه نصير از هلاکو امان گرفت از براي اهالي کربلا و نجف و حلّه و (شمس الدين علي) کان في عصر العلامة الحلي در زمان شاه خدا بنده و بعضي گفتند شوهر خواهر علامه بوده و مقام نقابت نجف را دارا بود و (ابو نصر ابراهيم جلال الدين) و در امل الامل است که مقام نقيب النقباء کل ممالک عراق و خراسان را داشت.
وَ قال‌َ اللّه‌ُ إِنِّي مَعَکُم يعني ناصر و حافظ و معين شما بني اسرائيل هستم مشروط بشرائط ذيل خداوند با تمام موجودات و مخلوقات هست احاطه بجميع عوالم دارد نَحن‌ُ أَقرَب‌ُ إِلَيه‌ِ مِن حَبل‌ِ الوَرِيدِ ق آيه 16.
لَئِن أَقَمتُم‌ُ الصَّلاةَ شرط اول وَ آتَيتُم‌ُ الزَّکاةَ شرط دوم وَ آمَنتُم بِرُسُلِي ايمان بجميع انبياء از آدم تا خاتم و ايمان بانبياء تصديق بجميع ما جاءوا به است شرط سوم وَ عَزَّرتُمُوهُم احترام و توقير و تعظيم آنها شرط چهارم است وَ أَقرَضتُم‌ُ اللّه‌َ قَرضاً حَسَناً هر مالي که در راه عبادت مصرف ميشود چه واجبات مثل زکاة و خمس و غير آنها و چه مستحبات اگر بقصد قربت و خالصا لوجه اللّه باشد قرض بخدا است يعني سپرده بدست او است مثل پس اندازي که در بانک ميسپارند در بانک خدايي محفوظ و فرداي قيامت با درآمد زيادي رد ميشود شرط پنجم.
لَأُکَفِّرَن‌َّ عَنکُم سَيِّئاتِکُم جواب شرط است که اگر بشرائط خمسه عمل کرديد هر آينه من که خداي شما هستم و با شما هستم و ياور و معين و حافظ شما
جلد 6 - صفحه 321
هستم گناهاني که از شما سرزده چه در دوره کفر و چه بعد از ايمان بمقتضاي عموم جمع مضاف سيئاتکم که شامل جميع سيّئات ميشود هر آينه مستور ميکنم و مؤاخذه نميکنيم که معناي تکفير پوشانيدن است و لذا کافر را کافر ميگويند بواسطه اينکه حق بر او مستور است و در باب کفارات مثل کفاره صوم رمضان و خلف نذر و عهد و قسم که اثر معصيت افطار و ترک نذر و عهد و قسم است اثر و عقوبت آن را از بين ميبرد و همين است معناي
الاسلام يجب ما قبله
و از اينکه جملات استفاده ميشود که هر يک از شرائط خمسه يک قسمت از معاصي را از بين ميبرد، ايمان معاصي زمان کفر، نماز مثل نهري است که چرکي بدن را ميبرد و هکذا بقيه امور خمسه.
وَ لَأُدخِلَنَّکُم جَنّات‌ٍ تَجرِي مِن تَحتِهَا الأَنهارُ علاوه بر اينکه معاصي را از بين ميبرد مثوبات ايمان و نماز و زکاة و احترام انبياء و بذل در راه خدا را هم در بر دارد.
فَمَن کَفَرَ بَعدَ ذلِک‌َ مِنکُم بعد از اتمام حجة و سدّ باب عذر اگر کافر شد البته گمراه شده و براه شيطان سلوک کرده و راه مستوي و جاده مستقيم را از دست داده فَقَد ضَل‌َّ سَواءَ السَّبِيل‌ِ که اقصر طرق الي الحق است.