اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
فَبِما نَقضِهِم مِيثاقَهُم لَعَنّاهُم وَ جَعَلنا قُلُوبَهُم قاسِيَةً يُحَرِّفُون‌َ الکَلِم‌َ عَن مَواضِعِه‌ِ وَ نَسُوا حَظًّا مِمّا ذُکِّرُوا بِه‌ِ وَ لا تَزال‌ُ تَطَّلِع‌ُ عَلي خائِنَةٍ مِنهُم إِلاّ قَلِيلاً مِنهُم فَاعف‌ُ عَنهُم وَ اصفَح إِن‌َّ اللّه‌َ يُحِب‌ُّ المُحسِنِين‌َ «13»
پس بواسطه نقض (شکستن) آنها عهد و ميثاق خود را لعن کرديم (دور نموديم از رحمت خود) آنها را و قلوب آنها را قسي‌ّ نموديم و بسبب قساوت قلب و دوري از رحمت کلمات الهي را تحريف نمودند از موضع خود جابجا کردند
جلد 6 - صفحه 322
جاي هر کلمه کلمه ديگري گذاردند و فراموش کردند آن حظّ و نصيبي که آنها را متذکر نموديم که مغفرت و دخول جنّت باشد و لا يزال مطلع ميشوي بخيانتهاي آنها مگر قليلي از آنها که بميثاق خود وفا کردند پس آنها را مورد عفو خود قرار ده و از تقصيرات آنها صرفنظر نما محققا خدا دوست ميدارد احسان کنندگان را فَبِما نَقضِهِم مِيثاقَهُم بعض مفسرين گفتند ما در بما زائد است و مکرر گفته‌ايم کلمه زائده در قرآن نيست و توهّم کردند که مراد از نقض ميثاق معاهده بود که پيغمبر با آنها نمود که همراهي با مشرکين نکنند و تخلف نمودند، و بعضي گفتند قرارداد جزيه بوده لکن ظاهر اينست که همان عهد و ميثاقي است که در آيه قبل مذکور شد از اقامه نماز و ايتاء زکاة و ايمان برسل و اعزاز آنها و صرف مال در سبيل و راه خداوند که احکام الهي را پشت پا زدند و انبياء را کشتند و در شرط غوطه‌ور گشتند و از تورات موسي و زبور داود و انجيل عيسي هيچ نام و نشاني نگذاشتند.
لَعَنّاهُم در دنيا گرفتار قتل و غارت و اسيري شدند و بعضي مسخ شدند بقرده و در آخرت معذّب بسخت‌ترين عذاب گرفتار.
وَ جَعَلنا قُلُوبَهُم قاسِيَةً که الان هم مشاهده ميشود که هيچ طائفه حتي طبيعي قساوت قلب آنها بمقدار يهود نيست بالاخص با مسلمين خصوصا اگر اولاد پيغمبر باشند يا نام پيغمبر را داشته باشند حتي خود آنها نسبت بيکديگر از زن و فرزند فقط دوستي آنها با مال و زخارف دنيوي است.
يُحَرِّفُون‌َ الکَلِم‌َ عَن مَواضِعِه‌ِ تحريف عبارت از اينکه است کلمه را بر دارند و جاي او کلمه ديگر گذارند و اينکه معمول يهود و نصاري در هر عصر و زماني بوده و هست اگر طبع عهد قديم و جديد را مشاهده کني با طبع سابق آن بسيار مخالفت دارد بخصوص جملاتي که بشارت بوجود مقدّس نبي اسلام و اسم شريف او است
جلد 6 - صفحه 323
تغييرات کلّي داده‌اند خذلهم اللّه تعالي و لعنهم لعنا کثيرا.
وَ نَسُوا حَظًّا مِمّا ذُکِّرُوا بِه‌ِ که تغفير سيئات و دخول جناني که تجري من تحتها الانهار باشد.
وَ لا تَزال‌ُ تَطَّلِع‌ُ عَلي خائِنَةٍ مِنهُم اگر مراجعه کنيد باحوال يهود و نصاري از عهد موسي و عيسي تا عصر حاضر خيانت‌هاي آنها از حدّ و حصر خارج چنانچه کتب خود آنها بر اينکه شاهد است.
إِلّا قَلِيلًا مِنهُم بعضي توهّم کردند که اينکه استثناء از کساني که با پيغمبر صلي اللّه عليه و آله و سلّم معاهده جزيه يا ترک مساعده با مشرکين و ترک جنگ با مسلمين است که قليلي از آنها باين معاهدات ثابت بودند لکن ظاهر اينکه است که استثناء راجع بجملات همين آيه است که اينکه قليل بمعاهدات و ميثاقي که با خدا بسته بودند باقي و ثابت بودند و دستور آمد از جانب حق که با اينکه دسته قليل مساعدت فرما زيرا اينها قابل هدايت هستند و قساوت قلب اينها را نگرفته و مورد لعن الهي نشدند و خيانتي از آنها سر نزده و تحريف کلمات را نکرده‌اند و آخرت را فراموش نکرده و در مقام تحصيل حق و حقيقت هستند فَاعف‌ُ عَنهُم اگر تقصيري در مورد شما کرده‌اند آنها را عفو فرما (و اصفح) از تقصيرات آنها در گذر چنانچه وظيفه پيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم نسبت بکفار همين بوده با کمال ملايمت آنها را دعوت باسلام ميکرد و براي آنها اقامه معجزه مينمود و آنها بشرف اسلام مشرف ميشدند و اگر لجاج و بهانه‌گيري و عناد و عصبيت در آنها مشاهده مينمود با آنها جهاد ميکرد.
إِن‌َّ اللّه‌َ يُحِب‌ُّ المُحسِنِين‌َ چه احساني بالاتر از اينکه است که آنها را از تيه ضلالت و کفر نجات دهد و بشاه راه هدايت بياورد و از شقاوت و عذاب جهنم بسعادت و بهشت سوق دهد کُنتُم عَلي شَفا حُفرَةٍ مِن‌َ النّارِ فَأَنقَذَکُم مِنها آل عمران آيه 103، و از اينکه بيان معلوم ميشود که اينکه جمله منافي با آيات جهاد نيست که بعضي توهم کردند که اينکه حکم نسخ شده بآيات جهات، و اللّه العالم.
324