تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
وَ مِنَ الَّذِينَ قالُوا إِنَّا نَصارى أَخَذْنا مِيثاقَهُمْ فَنَسُوا حَظًّا مِمَّا ذُکِّرُوا بِهِ فَأَغْرَيْنا بَيْنَهُمُ الْعَداوَةَ وَ الْبَغْضاءَ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ وَ سَوْفَ يُنَبِّئُهُمُ اللَّهُ بِما کانُوا يَصْنَعُونَ «14»
ترجمه
و از آنانکه گفتند همانا ما ترسايانيم گرفتيم پيمانشان را پس فراموش نمودند قسمتى از آنچه را که پند داده شده بودند بآن پس انداختيم ميان آنها دشمنى و کينه را تا روز قيامت و زود است آگاه مى‌کند آنها را خدا بآنچه بودند که صنعت مينمودند.
تفسير
خداوند از نصارا که مدعى نصرت خداوند بودند و باين سبب خود را باين
جلد 2 صفحه 187
اسم مى‌خواندند نيز عهد محکمى گرفت و آنها هم قسمتى از مواعظ و نصايح و امر الهى را که بتوسط حضرت مسيح على نبينا و آله و عليه السلام بآنها رسيده بود در طاق نسيان گذارده و آنچه را در انجيل از اوصاف حضرت ختمى مرتبت بيان شده بود منکر شدند و اسم مبارک را که فارقليت بمعنى احمد و محمد است از بعضى اناجيل اخيرا محو نمودند و بوصاياى اکيده پيغمبر خودشان در باره آن حضرت گوش ندادند لذا مورد غضب الهى شدند و خداوند توفيق هدايت را از آنها سلب فرمود و بين آنها اختلافات مذهبى و مملکتى روى داد و دشمنى ظاهرى و کينه قلبى در آنها تا روز قيامت باقيماند و هر قدر ترقيات دنيويشان زيادتر شد وبال و خسران اخروى آنها بيشتر گرديد و در معنويات و روحيات عقب ماندند و از اخلاق حسنه بى‌بهره شدند و هر چندى امر موهومى را بهانه قرار داده بجان يکديگر افتادند و جهانيرا بآتش حرص و آز خود سوزاندند تعجب آنستکه همان چيزيرا که آنها وسيله ترقى و سعادت خودشان قرار داده بودند و از ذکر خدا باستظهار آنها غافل شده بودند که آن صنايع و اختراعات محيّر العقول خودشان بود وسيله نيست و نابود شدنشان گرديد و ما مسلمانان با ديدن اين معجزات از قرآن که وقايع اين قرن را در چهارده قرن قبل باين صراحت بيان فرموده است باز مشغول بترويج افکار و تقليد کردار آنها هستيم و گول رنگ و رونق بازار کاسد و فاسد آنها را مى‌خوريم و از همه چيز خود براى پيروى آنها صرف نظر نموديم و دنيا و آخرت خودمان را از دست داديم و جمال ظاهرى آنها را هم نتوانستيم تهيه نمائيم (خلق را تقليدشان بر باد داد. اى دو صد لعنت بر اين تقليد باد) و مفسرين چون مواجه با اين پيش آمدهاى اخير نبودند يصنعون را به يعملون تفسير نموده و آگاه نمودن را عبارت از جزاى اخروى و ظهور اعمال ناشايسته آنها در روز قيامت دانسته‌اند و بنظر حقير بملاحظه آنچه مشهود ميشود آنچه عرض شد متعيّن است ..