اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
يا أَهل‌َ الکِتاب‌ِ قَد جاءَکُم رَسُولُنا يُبَيِّن‌ُ لَکُم کَثِيراً مِمّا کُنتُم تُخفُون‌َ مِن‌َ الکِتاب‌ِ وَ يَعفُوا عَن کَثِيرٍ قَد جاءَکُم مِن‌َ اللّه‌ِ نُورٌ وَ کِتاب‌ٌ مُبِين‌ٌ «15»
اي اهل کتاب از يهود و نصاري محققا آمد شما را پيغمبر ما که بيان ميکند براي شما بسيار از چيزهايي که بوديد شما مخفي ميکرديد و از بسياري هم صرف نظر ميکند بتحقيق آمد شما را از جانب خدا نور و کتاب ظاهر و آشکارا کننده يا أَهل‌َ الکِتاب‌ِ نفرمود کتابين تورات و انجيل براي اينکه شامل جميع کتب عهد قديم و جديد باشد که يهود و نصاري آنها را کتاب آسماني مي‌پندارند لذا بلفظ جنس آورده.
جلد 6 - صفحه 326
قَد جاءَکُم وجه اختصاص در بيان باهل کتاب با اينکه پيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم مبعوث بر کفاه جن و انس بود براي رفع توهّم اهل کتاب است که نگويند پيغمبر بر بني اسمعيل بوده نه بر بني اسرائيل زيرا پيغمبر هر قومي بايد از همان قوم باشد.
رسولنا تعبير بمتکلم مع الغير براي اقسام وحي است که تارة بدون واسطه ملک است و اخري بواسطه.
يُبَيِّن‌ُ لَکُم کَثِيراً مِمّا کُنتُم تُخفُون‌َ مِن‌َ الکِتاب‌ِ از احکامي که انبياء آوردند از نماز، زکاة، حج، صوم، جهاد و غير اينها و از بشاراتي که بآمدن پيغمبر اسلام بلکه اوصياء آن داده‌اند که از روي عناد و عصبيت يا از روي هوي و هوس يا از روي جهالت و ضلالت مخفي کردند وَ يَعفُوا عَن کَثِيرٍ از احکام و قصص و اموري که يا در اينکه شريعت نسخ شده يا فائده در بيان آنها نبوده صرف نظر شد.
قَد جاءَکُم مِن‌َ اللّه‌ِ نُورٌ وَ کِتاب‌ٌ مُبِين‌ٌ ممکن است مراد از نور وجود مقدس پيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم باشد چنانچه اطلاق نور بر آن حضرت و اوصياء او شده در زيارت جامعه
(خلقکم اللّه انوارا)
در وارث
(اشهد انک کنت نورا في الاصلاب الشامخة و الارحام المطهرة
و در حديث از خود آن حضرت است
اول ما خلق اللّه نوري
و غير اينها بلکه اطلاق نور بر خداوند هم ميشود اللّه‌ُ نُورُ السَّماوات‌ِ وَ الأَرض‌ِ نور آيه 35، و در دعاي کميل
( يا نور يا قدوس
و معناي جامع نور که گفتند الفاظ موضوع هستند براي معاني عامه (الظاهر بذاته و المظهر لغيره) و بهمين مناسبت ممکن است مراد قرآن باشد و کتاب مبين صفة بعد از صفة است.
327