اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
يَهدِي بِه‌ِ اللّه‌ُ مَن‌ِ اتَّبَع‌َ رِضوانَه‌ُ سُبُل‌َ السَّلام‌ِ وَ يُخرِجُهُم مِن‌َ الظُّلُمات‌ِ إِلَي النُّورِ بِإِذنِه‌ِ وَ يَهدِيهِم إِلي صِراطٍ مُستَقِيم‌ٍ «16»
هدايت ميفرمايد خداوند بواسطه او کساني را که در مقام تحصيل رضاي خداوند هستند براههاي سلام و بيرون ميکند آنها را از تاريکيها بطرف نور و روشنايي طبق مشيّت و اراده خود و راه نمايي ميکند آنها را براه راست ديانت.
يَهدِي بِه‌ِ اللّه‌ُ مرجع ضمير به ممکن است بلکه ظاهر همين است که حضرت رسالت باشد که در آيه قبل فرمود قَد جاءَکُم رَسُولُنا بقرينه کلمه يبيّن و يعفو و ممکن است قرآن باشد بواسطه اقربيت در جمله و کتاب مبين.
مَن‌ِ اتَّبَع‌َ رِضوانَه‌ُ کساني را که از روي حقيقت و واقعيت متابعت ميکنند آن ديني را که مرضي خدا باشد و اينکه خاص بمذهب شيعه اثني عشريه است که اهل بدعت نباشند و انکار ضروريات دين و مذهب را نکنند و مرتکب عملي نشوند که موجب ارتداد شود و دليل بر اينکه مدّعي آيه شريفه است که قبلا بيان شد اليَوم‌َ أَکمَلت‌ُ لَکُم دِينَکُم وَ أَتمَمت‌ُ عَلَيکُم نِعمَتِي وَ رَضِيت‌ُ لَکُم‌ُ الإِسلام‌َ دِيناً که دين مرضي الهي اسلاميست که مقرون بولايت باشد و اما ساير فرق اسلامي متابعت کردند ديني را که موجب غضب الهي است.
سبل السلام مراد از سلام بعيد نيست که بهشت باشد بقرينه لَهُم دارُ السَّلام‌ِ عِندَ رَبِّهِم انعام آيه 127، و آيه وَ اللّه‌ُ يَدعُوا إِلي دارِ السَّلام‌ِ يونس آيه 25، و محتمل است مراد خداوند متعال باشد زيرا يکي از اسماء مقدّسه سلام است چنانچه ميفرمايد هُوَ اللّه‌ُ الَّذِي لا إِله‌َ إِلّا هُوَ المَلِک‌ُ القُدُّوس‌ُ السَّلام‌ُ الايه حشر آيه 23، و محتمل است مراد سلامتي دنيا و آخرت باشد و بر هر تقدير راههاي بهشت و خدا و سلامتي دنيا و آخرت يکي است.
وَ يُخرِجُهُم مِن‌َ الظُّلُمات‌ِ إِلَي النُّورِ شرحش در ذيل آيه شريفه اللّه‌ُ وَلِي‌ُّ الَّذِين‌َ
جلد 6 - صفحه 328
آمَنُوا يُخرِجُهُم مِن‌َ الظُّلُمات‌ِ إِلَي النُّورِ گذشت در مجلد دوم.
باذنه مکرر گذشت که افعال اختياريه بنده مستقل در آنها نيست تا مشيت حق تعلّق نگيرد فعل صادر نشود و اينکه معني نه بنحو اجبار است که اختيار عبد بي‌اثر صرف باشد و نه بنحو شرکت است که اختيار عبد با مشيت حق علت صدور باشد زيرا ثواب و عقاب در صورتي موافق عدل است که عبد اختيار تام داشته باشد لکن بنحو طوليتست باين معني که فعل باختيار عبد است و منشأ ثواب و عقاب است و فعل و اختيار عبد و قدرت او تماما در تحت اراده و مشيت حق است و الفعل فعل اللّه و هو فعلنا پس استناد بعبد و استناد بحق هر دو صحيح است طولا ما قَطَعتُم مِن لِينَةٍ أَو تَرَکتُمُوها قائِمَةً عَلي أُصُولِها فَبِإِذن‌ِ اللّه‌ِ حشر آيه 5.
وَ يَهدِيهِم إِلي صِراطٍ مُستَقِيم‌ٍ هدايت بمعني ارائه طريق باعطاء عقل و قدرت و اختيار عبد و ارسال رسل و انزال کتب و بيان احکام نسبت بتمام مکلّفين از جن و انس است و اما بمعني قبولي ايمان و اطاعت و ترک مخالفت و سلوک در صراط مستقيم خاص اينکه طائفه است که متابعة رضوان الهي کنند و در صدد تحصيل حق و حقيقت باشند.