اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
لَقَد کَفَرَ الَّذِين‌َ قالُوا إِن‌َّ اللّه‌َ هُوَ المَسِيح‌ُ ابن‌ُ مَريَم‌َ قُل فَمَن يَملِک‌ُ مِن‌َ اللّه‌ِ شَيئاً إِن أَرادَ أَن يُهلِک‌َ المَسِيح‌َ ابن‌َ مَريَم‌َ وَ أُمَّه‌ُ وَ مَن فِي الأَرض‌ِ جَمِيعاً وَ لِلّه‌ِ مُلک‌ُ السَّماوات‌ِ وَ الأَرض‌ِ وَ ما بَينَهُما يَخلُق‌ُ ما يَشاءُ وَ اللّه‌ُ عَلي کُل‌ِّ شَي‌ءٍ قَدِيرٌ «17»
هر آينه بتحقيق کافر شدند کساني که گفتند بدرستي که اللّه همانا مسيح پسر مريم است بگو پس کيست که بتواند و تمکن داشته باشد که اگر خدا اراده کند که مسيح پسر مريم و مادر او و هر کس در روي زمين باشد هلاک کند جلوگيري کند
جلد 6 - صفحه 329
نگذارد و حال آنکه ملکية تمام آسمانها و زمين و آنچه بين آنها است مختص بخدا است تماما مملوک و مخلوق و مصنوع و مقهور او هستند و تعقل نميشود که کسي که مقهور قدرت حق است قاهر باشد خلق ميکند هر چه بخواهد و خدا بر هر چيزي قادر است و توانا.
لَقَد کَفَرَ الَّذِين‌َ قالُوا إِن‌َّ اللّه‌َ هُوَ المَسِيح‌ُ ابن‌ُ مَريَم‌َ کلمه اللّه از اسامي مختص بذات مقدّس ربوبي است و علم است براي ذات واجب الوجود مستجمع جميع صفات کمال و منزه از جميع نواقص و عيوب امکانيه اگر غرض نصاري از اينکه بگويند مسيح اللّه است اينکه بطلان و استحاله او از ابده بديهيات است زيرا مسيح ممکن الوجود است و مسبوق بعدم و مرکب از وجود و ماهيت و داراي جسم و روح و اعضاء و جوارح و محتاج بمکان و ميخورد و ميآشامد و ميخوابد و ميرود و ميآيد و عبادت ميکند و دست‌گير ميشود و محبوس ميگردد و بقول نصاري بالاي دار ميرود و کشته ميگردد و در قبر ميرود و زنده ميشود و بآسمان ميرود و هزارها عوارض ديگر که تمام از لوازم امکان است و موجب احتياج و با مقام واجب الوجودي که صرف وجود است و ماهية ندارد (الحق ماهيته انيته اذ مقتضي العروض معلوليته) و از جميع لوازم امکاني و عوارض جسماني و نقائص نفساني عري و بريست و اينکه عين تناقض و تضاد است و اگر دعوي اتحاد دارند اتحاد متضادين اجتماع متناقضين است و از محالات اوليه است و اگر دعوي حلول ميکنند که خدا در بدن مسيح حلول کرده پس محاط ميشود و محيط بجميع عوالم امکاني محاط نميشود و اجتماع محيط و محاط هم از محالات اوليه است و علت کفر نصاري از جهات بسياري است زيرا خداوند را بواجب الوجودي و منزه از عيوب و نواقص و اتصاف بصفات کمال و جمال و جلال نشناخته و نيز مسيح را برسالت و نبوت و پيغمبري نشناخته زيرا جمع بين مرسل بکسر و مرسل بفتح غير معقول است و هزارها کفريات ديگر.
جلد 6 - صفحه 330
قُل فَمَن يَملِک‌ُ مِن‌َ اللّه‌ِ شَيئاً خداوند مالک الملوک است کيست قدرت داشته باشد که مقابل خدا عرض اندام کند و جلوگيري کند از مشيت و اراده حق و مانع شود از صدور افعال الهيه.
إِن أَرادَ أَن يُهلِک‌َ المَسِيح‌َ ابن‌َ مَريَم‌َ وَ أُمَّه‌ُ وَ مَن فِي الأَرض‌ِ جَمِيعاً در حکمت معين شده که ممکن همين نحوي که در حدوث محتاج بعلت است در بقاء هم محتاج است وجود ممکنات بايجاد حق است بقاء موجودات هم بابقاء او است بلکه بنا بر حرکت جوهريه ممکنات آن بآن محتاج بافاضه وجود باشند وجود آن ثاني غير از وجود آن اول است و چون متصل است يک وجود مينمايد و الا وجودات متکثره است بعدد آنات مثل خط واحد که مرکب از نقاط متعدده و سطح واحد مرکب از خطوط متکثره و جسم واحد مرکب از اجزاء غير متناهيه پس اگر آني افاضه وجود نشد تمام موجودات عالم امکاني نيست صرف ميشوند (اگر نازي کند از هم فرو ريزند قالبها) موجودي نيست چه رسد مالک تصرفات حق باشد.
وَ لِلّه‌ِ مُلک‌ُ السَّماوات‌ِ وَ الأَرض‌ِ وَ ما بَينَهُما بملکيت حقيقية ذاتيه و اما غير او هر که هست و هر چه هست بر فرض عنوان مالکيت بر او صادق باشد جعليه عرضيه است يا از امور اعتباريه است علي التحقيق يا امور انتزاعيه چنانچه بعضي گفتند و بر هر تقدير وجود خارجيه ندارد فقط در عالم اعتبار وجود اعتباريه دارد يا منشأ انتزاع دارد.
يَخلُق‌ُ ما يَشاءُ مسيح و مادر مسيح و ساير موجودات تماما مخلوق خدا است و تماما در تحت قدرت او است وَ اللّه‌ُ عَلي کُل‌ِّ شَي‌ءٍ قَدِيرٌ بر ايجاد و افناء و اعدام قدرت تامه دارد.
331