تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
لَقَدْ کَفَرَ الَّذِينَ قالُوا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ قُلْ فَمَنْ يَمْلِکُ مِنَ اللَّهِ شَيْئاً إِنْ أَرادَ أَنْ يُهْلِکَ الْمَسِيحَ ابْنَ مَرْيَمَ وَ أُمَّهُ وَ مَنْ فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً وَ لِلَّهِ مُلْکُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما بَيْنَهُما يَخْلُقُ ما يَشاءُ وَ اللَّهُ عَلى کُلِّ شَيْ‌ءٍ قَدِيرٌ «17»
ترجمه
هر آينه بتحقيق کافر شدند آنانکه گفتند همانا خدا او است مسيح پسر مريم بگو پس کيست که منع کند از خداوند چيزيرا اگر بخواهد که هلاک کند مسيح پسر مريم و مادرش و هر کس را در زمين است تمامى و مر خدا راست پادشاهى آسمانها و زمين و آنچه ميان آندو است مى‌آفريند آنچه را خواهد و خدا بر هر چيزى توانا است.
تفسير
طائفه نصارى که پاره معتقد بخدائى حضرت عيسى (ع) بودند چنانچه نسبت بيعقوبيه از آنها داده شده و دسته معتقد بحلول روح خدا در عيسى (ع) بودند چنانچه نسبت بملکانيه از آنها داده‌اند منشاء شبهه آنها دو امر بود يکى آنکه آن حضرت قدرت بر زنده نمودن و ميراندن و شفاء امراض و ساير خوارق عادات داشت و اينها کارهاى خدائى است که از غير خدا صادر نميشود ديگر آنکه آن حضرت بدون پدر به دنيا آمده بود لذا ميگفتند او پسر خدا است چون از روح خدا توليد شده است و خداوند اين دو شبهه را در ضمن اين آيه رفع فرموده است باين بيان که قدرت مسيح (ع) رشحه از رشحات قدرت الهى بود که باو لطف شده بود و دليل بر اين امر آنستکه کيست بتواند اختيار امريرا از خدا بگيرد و مانع از نفوذ قدرت الهى شود اگر بخواهد تمام اهل زمين را که از آن جمله مسيح و مادر او است فنا کند پس معلوم ميشود قدرت مسيح مقهور قدرت خدا است و قدرت حق قاهر و نافذ و محيط است و مقهور و محکوم و محاط نميشود پس مسيح (ع) هر چه ميکرد بحول و قوّه الهى بود بطوريکه اگر آنى اين عنايت از او سلب ميشد با مردم عادى فرقى نداشت و بوجود آمدن او بدون پدر در جنب قدرت الهى سهل است چون سلطنت حقّه حقيقيه بر آسمانها و زمين و موجودات آنها از آن حق است گاهى بدون پدر و مادر خلق ميکند مانند آدم (ع) گاهى بدون پدر خلق ميکند مانند عيسى (ع) گاهى بدون همه چيز خلق ميکند که مادّه هم ندارد
جلد 2 صفحه 190
مانند عقول و اين براى آنستکه خداوند بر هر چه مقدور است قدرت دارد و آنچه محال است مقدور نيست نه آنکه مقدور است و قدرت خدا تعلق باو نميگيرد بنابر اين بدون پدر بوجود آمدن مسيح (ع) دليل بر وسعت قدرت الهى است نه بر خدا يا پسر خدا بودن او علاوه بر آنکه موجوديکه قابل فنا و زوال است و حادث است خداوند قديم ابدى نميشود ..