اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ قالَت‌ِ اليَهُودُ وَ النَّصاري نَحن‌ُ أَبناءُ اللّه‌ِ وَ أَحِبّاؤُه‌ُ قُل فَلِم‌َ يُعَذِّبُکُم بِذُنُوبِکُم بَل أَنتُم بَشَرٌ مِمَّن خَلَق‌َ يَغفِرُ لِمَن يَشاءُ وَ يُعَذِّب‌ُ مَن يَشاءُ وَ لِلّه‌ِ مُلک‌ُ السَّماوات‌ِ وَ الأَرض‌ِ وَ ما بَينَهُما وَ إِلَيه‌ِ المَصِيرُ «18»
و گفتند يهود و نصاري که ما پسران خدا هستيم و دوستان او بآنها بگو پس براي چه عذاب ميفرمايد شما را بگناهانتان بلکه شما بشر هستيد در عداد ساير مخلوقات هر کس قابل مغفرت باشد ميآمرزد و هر کس استحقاق عقوبت داشته باشد عذاب ميفرمايد و از براي او است ملکية آسمانها و زمين و آنچه بين آنها است و بازگشت بندگان بسوي او است.
وَ قالَت‌ِ اليَهُودُ وَ النَّصاري نَحن‌ُ أَبناءُ اللّه‌ِ وَ أَحِبّاؤُه‌ُ منشأ اينکه دعوي اما يهود بواسطه اينست که در تورات رائج آنها آدم را إبن اللّه شمرده، و اما نصاري در انجيل آنها از قول مسيح نقل ميکند که پدر من و پدر شما چنين ميفرمايد و گذشت که اينکه دعوي از جهاتي موجب کفر ميشود چنانچه مشرکين هم گفتند ملائکه دختران خدا هستند و اما دعواي محبت بواسطه اينکه پدر البته اولاد خود را دوست ميدارد قُل فَلِم‌َ يُعَذِّبُکُم بِذُنُوبِکُم توضيح کلام اينکه اينکه دعواي فاسد اينها بر فرض صدق اختصاص بيهود و نصاري ندارد زيرا تمام افراد بشر را ميگيرد پس تمام اولاد خدا هستند و همچنين نصاري که از کلام عيسي نقل کردند عيسي را مبعوث بر تمام بشر ميدانند و خطاب بتمام بشر است و نيز مسلّم بين يهود و نصاري است که هر که مخالفت دستورات تورات و انجيل و احکام دين بکند مذنب و معذب است و بالوجدان در بين آنها عصات و مخالفين هم بسيار است و عاصي و مخالف هم معذب است پس بالنتيجه اينکه اينکه دعوي باطل و فاسد است.
بَل أَنتُم بَشَرٌ مِمَّن خَلَق‌َ اينکه دفع دخل است که اگر کسي سؤال کند که
جلد 6 - صفحه 332
اينها اگر پسران و دوستان خدا نيستند پس نسبت آنها با خدا چيست، جواب ميفرمايد که تمام اولاد آدم بشر هستند و نسبت آنها با خدا همان نسبت است که آسمانها و زمين و حيوانات و نباتات و جمادات و جن و ملک و عالم عقول و مجردات با خدا دارند همه مخلوقات او و مصنوعات او هستند و البته در بين افراد بشر بر طبق جميع اديان عالم خوب و بد، مطيع و عاصي، مؤمن و کافر، عادل و فاسق بسيار است بلکه اکثريت با کفار و فساق و اهل معصيت است.
يَغفِرُ لِمَن يَشاءُ اگر مؤمن و مطيع و عادل باشد وَ يُعَذِّب‌ُ مَن يَشاءُ اگر کافر و منافق و فاسق و عاصي باشد، و اينکه موضوع را تمام اديان عالم معترف هستند فقط طبيعي که منکر مبدء و معاد است انکار ميکند.
وَ لِلّه‌ِ مُلک‌ُ السَّماوات‌ِ وَ الأَرض‌ِ وَ ما بَينَهُما اينکه هم جواب سؤال مقدر است که کسي بگويد اگر چه همه مخلوق او هستند و ميان آنها خوب و بد، مطيع و عاصي بسيار است لکن ما کساني را داريم که دفع عذاب از ما ميکنند مثل بتهاي مشرکين و انبياء هر امّتي نسبت بامّة خود، جواب اينکه در مقابل خدا احدي نيست که بتواند عرض اندام کند تمام مملوک و مقهور حق هستند وَ إِلَيه‌ِ المَصِيرُ و بازگشت همه بسوي او است.
(اشکال)
پس بناء علي هذا مسئله شفاعت که شما مسلمين مي‌گوييد هم اصلي ندارد.
(جواب)
در باب شفاعت تا قابليت شفاعت نداشته باشد که ايمان است و تا اذن و اجازه حق نرسد و تا بنده مرضي حق نباشد شفاعت نميشود چنانچه مفاد آيات شريفه است و قبلا متذکر شده‌ايم.
333