تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ قالَتِ الْيَهُودُ وَ النَّصارى نَحْنُ أَبْناءُ اللَّهِ وَ أَحِبَّاؤُهُ قُلْ فَلِمَ يُعَذِّبُکُمْ بِذُنُوبِکُمْ بَلْ أَنْتُمْ بَشَرٌ مِمَّنْ خَلَقَ يَغْفِرُ لِمَنْ يَشاءُ وَ يُعَذِّبُ مَنْ يَشاءُ وَ لِلَّهِ مُلْکُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما بَيْنَهُما وَ إِلَيْهِ الْمَصِيرُ «18»
تفسير اثنا عشرى، ج3، ص: 50
بعد بيان فريقين اهل کتاب را فرمايد:
وَ قالَتِ الْيَهُودُ وَ النَّصارى: و گفتند يهود و نصارى. نَحْنُ أَبْناءُ اللَّهِ وَ أَحِبَّاؤُهُ: ما اشياع و اتباع هر دو پسر او يعنى عزير و مسيح هستيم و دوستان او مى‌باشيم و خدا هرگز پسر و دوست خود را عذاب نکند، بلکه غضب او مانند غضب پدر باشد بر ولد. يا آنکه مقربان اوئيم مانند قرب و منزلت ولد بر والد و رأفت پدر به پسر. ابراهيم نخعى گفته در تورات خطاب شده «يا ابناء احبارى» آنها خواندند «يا ابناء ابکارى» و در انجيل «انّى ذاهب الى ربّى و ربّکم» آنها خواندند «الى ابى و ابيکم» مروى است که «1» پيغمبر صلى اللّه عليه و آله کعب بن اشرف و کعب بن اسيد و غير آنها را از عقاب بترسانيد. گفتند: ما را چه مى‌ترسانى، هر چند گناه کنيم خدا ما را عفو فرمايد، زيرا پسران و دوستان اوئيم. حق تعالى فرمود: اى پيغمبر صلى اللّه عليه و آله قُلْ فَلِمَ يُعَذِّبُکُمْ بِذُنُوبِکُمْ: بگو در جواب ايشان اگر سخن شما به حسب فرض راست باشد، پس براى چه عذاب فرمايد شما را به گناهان شما در دنيا به قتل و اسر و مسخ و سلطه بخت النصر و حيرانى وادى تيه به مدت چهل سال و در آخرت به اعتراف شما به عذاب ايام معدودات، پس اگر پسر او مى‌بوديد شما را عذاب نمى‌کرد، زيرا شفقت پدرى مانع است که پسر را به قتل و اسيرى و مسخ و آتش عذاب کند، و دوست نيز عقوبت و عذاب دوست را روا ندارد، و چون شما معترفيد به عذاب دنيا و آخرت نسبت بشما، لذا نه پسر و نه دوست او هستيد. بَلْ أَنْتُمْ بَشَرٌ مِمَّنْ خَلَقَ: بلکه شما بشرى هستيد از آنچه خدا خلق فرموده، يعنى مانند ساير بنى آدميد که جزاى خير و شر خود را خواهند يافت. يَغْفِرُ لِمَنْ يَشاءُ: مى‌آمرزد خداوند به رحمت خود هر که را مى‌خواهد، و آنها کسانى‌اند که به وحدانيت
«1» مجمع البيان ج 2 ص 176.
تفسير اثنا عشرى، ج3، ص: 51
الهى و نبوت جميع انبياء و معاد ايمان آورده‌اند. وَ يُعَذِّبُ مَنْ يَشاءُ: و عذاب مى‌نمايد به عدل و استحقاق، هر که را مى‌خواهد و آنها مشرکان و مکذبين رسل و آيات الهيند. مراد آنکه حق تعالى با شما معامله ساير مردمان فرمايد بدون مزيتى که شما را بر ايشان باشد و مرجع تمام امور به مشيت او سبحانه و تعالى است. وَ لِلَّهِ مُلْکُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما بَيْنَهُما: و مرذات اقدس الهى راست خاصه پادشاهى و حکم فرمائى آسمان و زمين و آنچه ميان آنها است از جماد و نبات و حيوان و انسان و ساير موجودات. وَ إِلَيْهِ الْمَصِيرُ: و بسوى او است بازگشت همه، يعنى ما سوى نزد او مساويند در آنکه خلق و ملک اويند، پس محسن را به احسان، و مسى‌ء را به اسائه جزا خواهد داد بدون رجحان بعضى بر بعضى.
در امالى صدوق «1» خطابات خدا با عيسى عليه السّلام: قال له يا عيسى، انا ربّک و ربّ آبائک، اسمى واحد و انا الاحد المتّفرد بخلق کلّ شى‌ء و کلّ شى‌ء من صنعى و کلّ خلق الىّ راجعون. يا عيسى انت المسيح بامرى و انت تخلق من الطّين کهيئة الطّير باذنى و انت تحيى الموتى بکلامى فکن الىّ راغبا و منّى راهبا، فانّک لن تجد منّى ملجأ الا الىّ.
ابى بصير از حضرت صادق عليه السّلام روايت کند از جمله مواعظى که حق تعالى به عيسى عليه السّلام فرمود: اى عيسى، من پروردگار تو و آباء تو هستم، اسم من واحد و من احد متفرد بالذات و صفاتم. خلق مى‌نمايم هر چيز را و هر شيئى از صنع من، و تمام خلق به سوى من رجوع کنند. اى عيسى، تو مسيح هستى به امر من، و خلق مى‌کنى از گل به هيئت مرغ به اذن من، و زنده کنى مرده را به کلام من، پس راغب به طاعت من و راهب از عذاب من باش.
بدرستى که هرگز تو نيابى نزد من پناهى مگر به سوى من، يعنى ملجا و مأوى منحصر است به درگاه عزت و کبريائى ذات من.
«1» امالى صدوق، مجلس 78- بحار الانوار، جلد 14، صفحه 289- روضه کافى، صفحه 131، حديث 103.
تفسير اثنا عشرى، ج3، ص: 52