اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
يا أَهل‌َ الکِتاب‌ِ قَد جاءَکُم رَسُولُنا يُبَيِّن‌ُ لَکُم عَلي فَترَةٍ مِن‌َ الرُّسُل‌ِ أَن تَقُولُوا ما جاءَنا مِن بَشِيرٍ وَ لا نَذِيرٍ فَقَد جاءَکُم بَشِيرٌ وَ نَذِيرٌ وَ اللّه‌ُ عَلي کُل‌ِّ شَي‌ءٍ قَدِيرٌ «19»
اي کساني که خود را اهل کتاب ميدانيد بتحقيق آمد شما را پيغمبر ما که براي شما بيان کند دستورات الهي را در زمان انقطاع پيغمبران که بر شما عذري نماند که بگوئيد نيامد ما را کسي که بشارت دهد باعمال حسنه و انذار کند از اعمال سيّئه پس محققا آمد شما را بشير و نذير و خداوند بر هر چيزي قادر و توانا است.
يا أَهل‌َ الکِتاب‌ِ خطاب بيهود و نصاري است قَد جاءَکُم رَسُولُنا وجود مقدّس محمّد بن عبد اللّه صلّي اللّه عليه و آله و سلّم که مبعوث بر کافّه جن‌ّ و انس بوده يُبَيِّن‌ُ لَکُم احکام و عقائد و اخلاقي که انبياء سلف بيان نفرموده يا بيان کرده و از بين رفته و دست تحريف و بدعت در آنها تصرف کرده.
عَلي فَترَةٍ مِن‌َ الرُّسُل‌ِ فترة بمعني انقطاع و فاصله است بين دو طرف از زمان آدم تا عيسي عليهم السلام انبياء متصل بيک ديگر بودند بلکه بسا شد که هزار پيغمبر در يک عصر بودند و از زمان عيسي عليه السّلام تا زمان بعثت خاتم صلّي اللّه عليه و آله و سلّم پيغمبري نيامد جز آن سه نفر که مبعوث شدند بر اهل انتاکيه که در سوره يس اشاره شده وَ اضرِب لَهُم مَثَلًا أَصحاب‌َ القَريَةِ إِذ جاءَهَا المُرسَلُون‌َ إِذ أَرسَلنا إِلَيهِم‌ُ اثنَين‌ِ فَکَذَّبُوهُما فَعَزَّزنا بِثالِث‌ٍ الايه و گفتند ثالث شمعون الصفا وصي حضرت عيسي بوده و اينها هم در عصر حضرت عيسي بودند، و در کافي از حضرت باقر عليه السلام روايت فرموده که زمان فترت پانصد سال طول کشيده و در ميان مفسرين اختلاف زيادي است در مقدار و مدت و اينکه دوره را زمان جاهليت مينامند.
اشکال- در اينکه دوره فترت بايد مؤاخذه نباشند چون ارسال رسل بر آنها نشده جواب- ارسال رسل نشده لکن زمين خالي از حجت نبوده اوصياء حضرت
جلد 6 - صفحه 334
عيسي و حضرت ابراهيم بودند تا زمان پيغمبر اسلام غاية الامر مقهور و مستور بودند چنانچه بعد از پيغمبر اسلام صلّي اللّه عليه و آله و سلّم تا قيامت پيغمبري نيامده و نخواهد آمد ولي حجة روي زمين باقيست اما ظاهرا مشهورا او غائبا مستورا.
أَن تَقُولُوا ما جاءَنا مِن بَشِيرٍ وَ لا نَذِيرٍ بعضي مفسرين گفتند معني لان لا تقولوا است و بعضي گفتند کراهة ان تقولوا است بحذف مضاف لکن تحقيق اينست که بفرمايد ما پيغمبر فرستاديم که ديگر جايي براي اينکه نماند که بگوئيد ما جاءنا من بشير و لا نذير، و نيز بعضي گفتند کلمه من در بشير زائده است و مکرر گفته‌ايم کلمه زائده در قرآن نيست و اينکه کلمه اشاره بجنس است يعني جنس بشير و نذير فَقَد جاءَکُم بَشِيرٌ وَ نَذِيرٌ که حجة بر شما تمام شد و راه عذر بسته شد و اينکه بگوئيد چون از بني اسرائيل نيست ما نمي‌پذيريم عذر نيست.
وَ اللّه‌ُ عَلي کُل‌ِّ شَي‌ءٍ قَدِيرٌ هر نحو که حکمتش اقتضاء کند و مصلحت باشد انجام خواهد داد.