اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ إِذ قال‌َ مُوسي لِقَومِه‌ِ يا قَوم‌ِ اذکُرُوا نِعمَت‌َ اللّه‌ِ عَلَيکُم إِذ جَعَل‌َ فِيکُم أَنبِياءَ وَ جَعَلَکُم مُلُوکاً وَ آتاکُم ما لَم يُؤت‌ِ أَحَداً مِن‌َ العالَمِين‌َ «20»
و ياد کن زماني که موسي بقوم خود بني اسرائيل فرمود اي قوم من ياد کنيد نعمة خداوند را که بشما عنايت فرمود که انبيايي از بني اسرائيل در شما قرار داد و سلاطيني از شما مقرر فرمود و بشما داده چيزي که باحدي از عالمين داده نشده.
کلمه (اذ) متعلق بمحذوف است که اذکر باشد و اينکه براي تسليت پيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم است که از مخالفت قومش غمگين نباشد زيرا بني اسرائيل با اينکه همه نعمت چه اندازه مخالفت نمودند قال‌َ مُوسي لِقَومِه‌ِ که بني اسرائيل باشند که از دوازده پسران يعقوب که اسرائيل است دوازده طائفه و قبيله سنگين بوجود آمدند که هر
جلد 6 - صفحه 335
قبيله چندين هزار جمعيت بودند.
يا قَوم‌ِ که يا قومي بوده و ياء ساقط شده و کسره ميم دال بر او است.
اذکُرُوا نِعمَت‌َ اللّه‌ِ عَلَيکُم فراموش نکنيد نعمتهاي خدا را و شکر گذار باشيد و کفران نعمت نکنيد که باعث زوال آن ميشود و مورث عذاب شديد است چنانچه ميفرمايد لَئِن شَکَرتُم لَأَزِيدَنَّکُم وَ لَئِن کَفَرتُم إِن‌َّ عَذابِي لَشَدِيدٌ سوره ابراهيم آيه 7.
إِذ جَعَل‌َ فِيکُم أَنبِياءَ که بزرگترين نعم الهي است که باعث نجات از کليه مهالک دنيوي و اخروي است و مورث سعادت دو نشئه است و انبياء بني اسرائيل بسيار بودند چه قبل از موسي مثل يوسف و غير او که ذکر اسامي آنها در قرآن نشده و چه در زمان موسي مثل هارون و يوشع و چه بعد از آن مثل داود، سليمان، زکريّا، يحيي و غير آنها.
وَ جَعَلَکُم مُلُوکاً سلطنت و رياست و دولت و ثروت و اسم و عنوان در بني اسرائيل چه قبل از موسي مثل يوسف و پسران يعقوب و چه بعد از موسي تا زمان بعثت حضرت خاتم بوده که وَ ضُرِبَت عَلَيهِم‌ُ الذِّلَّةُ وَ المَسکَنَةُ بقره آيه 61 که منقطع شد.
وَ آتاکُم ما لَم يُؤت‌ِ أَحَداً مِن‌َ العالَمِين‌َ مثل نزول من و سلوي و انفجار دوازده چشمه از سنگ و شکاف دوازده جاده در دريا و حرکت ابر بالاي سر آنها و هلاک فرعون و فرعونيان و بدست آوردن ذخائر آنها.