اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
يا قَوم‌ِ ادخُلُوا الأَرض‌َ المُقَدَّسَةَ الَّتِي کَتَب‌َ اللّه‌ُ لَکُم وَ لا تَرتَدُّوا عَلي أَدبارِکُم فَتَنقَلِبُوا خاسِرِين‌َ «21»
حضرت موسي فرمود اي قوم من (بني اسرائيل) داخل شويد زمين مقدس را
جلد 6 - صفحه 336
که خدا براي شما مقرر فرموده و بپشت بر نگيريد که بخسران و زيان منقلب خواهيد شد.
اخبار و کلمات مفسرين در مفاد اينکه آيه شريفه بسيار است و بيان آنها بسيار مفصل است که اينکه مختصر گنجايش آنها را ندارد و ما بطور اختصار اشاره اجمالي ميکنيم و ردّ ميشويم: بعد از آني که خداوند بني اسرائيل را از چنگال فرعون و فرعونيان نجات بخشيد و از دريا گذشتند و فرعون و فرعونيان غرق شدند و اموال و زخارف آنها نصيب اينها شد امريه صادر شد که بايد برويد در ارض مقدسه که بيت المقدس و فلسطين و شامات و طور سينا باشد و تعبير بمقدسه براي اينست که محل انبياء و صلحاء و اتقياء و مدفن آنها بوده و مرکز نزول وحي و ملائکه و لو فعلا ساکنين آنها اشرار و کفار هستند زمين مقدس است و اهلش فاسد چنانچه مکه معظمه و مدينه منوره بسيار زمين مقدّسي است ولي از بعد از رحلت حضرت رسالة صلّي اللّه عليه و آله و سلّم اهل آن از نواصب ائمه اطهارند که انجس از کلب هستند، بني اسرائيل متعذّر شدند و گفتند (إِن‌َّ فِيها قَوماً جَبّارِين‌َ) و سرّ اينکه مطلب اينست که حضرت موسي دوازده نقيب از دوازده سبط انتخاب فرمود که از اوضاع داخله آنجا خبر گيرند رفتند و ديدند که آنها بسيار با قوّه و قدرت و عظمت بودند خبر براي موسي آوردند حضرت موسي امر فرمود که کتمان کنند و ببني اسرائيل نگويند که ايجاد خوف در آنها شود دو نفر آنها يوشع إبن نون و کالب إبن يوفنا کتمان کردند ولي بقيه افشاء کردند و بني اسرائيل خوف پيدا کردند و اطاعت موسي نکردند و داخل نشدند و گرفتار تيه شدند لذا ميفرمايد يا قَوم‌ِ ادخُلُوا الأَرض‌َ المُقَدَّسَةَ بعضي گفتند بيت المقدس بعضي گفتند فلسطين بعضي گفتند شام بعضي گفتند طور سيناء و مانعي ندارد که مراد سوريا و عراق باشد و شامل جميع آن حدود مثل جبل عامل و نحو آنها بشود.
جلد 6 - صفحه 337
الَّتِي کَتَب‌َ اللّه‌ُ لَکُم کتابة نه معني تقدير است که تکويني باشد بلکه تشريعي است مثل کُتِب‌َ عَلَيکُم‌ُ الصِّيام‌ُ بقره آيه 183 و نحوه.
وَ لا تَرتَدُّوا عَلي أَدبارِکُم که مخالفت اينکه واجب مهم را نکنيد و بر نگرديد فَتَنقَلِبُوا خاسِرِين‌َ خسران دنيا چهل سال در تيه گرفتار و خسران آخرت معذّب بعذاب.