تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
إِنِّي أُرِيدُ أَنْ تَبُوءَ بِإِثْمِي وَ إِثْمِکَ فَتَکُونَ مِنْ أَصْحابِ النَّارِ وَ ذلِکَ جَزاءُ الظَّالِمِينَ «29»
بعد از آن تعليل امتناع از معارضه و مقاومه، هابيل گفت:
إِنِّي أُرِيدُ أَنْ تَبُوءَ بِإِثْمِي وَ إِثْمِکَ: بدرستى که من مى‌خواهم آنکه باز گردى به گناه من و گناه خود، يعنى به گناه کشتن من اگر متحمل شوى و
(1 و 2) مجمع البيان ج 2 ص 184.
تفسير اثنا عشرى، ج3، ص: 67
گناه خود که پيش من کرده‌اى، چه آن سبب رد قربانى بوده، و اين اراده از هابيل موافق حکم خدا بود. يا معنى آنکه: من مى‌خواهم باز گردى به گناه من و گناه خود که قتل جميع مردمان است به جهت اقتداى ايشان به تو، چه اين سنت سنيه از تو ناشى خواهد شد، و مؤيد اين است فرمايش نبوى صلى اللّه عليه و آله: هر که تأسيس کند عمل بدى را، پس بر او باشد گناه آن و گناه هر که به آن عمل نمايد. «1» يا معنى آنکه: اگر فى الواقع قتل ميان من و تو واقع شود، من مى‌خواهم از من ناشى نگردد، بلکه از تو صدور يابد. غرض هابيل آن بود که قتل از من بالذات واقع نشود، نه آنکه مقصود اصلى آنکه از قابيل البته قتل به فعل آيد. طبرسى فرمايد «2» معنى «تبوأ باثمى: تبوأ بعقاب اثمى» باشد، زيرا جايز نيست براى کسى اراده کند نافرمانى خدا را از غير خود به اينکه خواهش نمايد از غير، مناهى الهى را مرتکب شود، لکن جايز است بخواهد از خدا عقاب غير را بر عملى که مستحق است عقاب بر او را. پس معنى آيه بر اين تقدير چنين است: من مى‌خواهم برگردى از حالتى که ملتبس باشى به عقاب کشتن من اگر از تو واقع شود. فَتَکُونَ مِنْ أَصْحابِ النَّارِ: باشى تو بعد از صدور اين امر قبيح، از ملازمان آتش جهنم. وَ ذلِکَ جَزاءُ الظَّالِمِينَ: و اين است جزا و پاداش ستمکاران که قتل ناحق کنند.
در ثواب الاعمال عن الباقر: من قتل مؤمنا متعمّدا اثبت اللّه تعالى عليه جميع الذّنوب و برئ المقتول منها و ذلک قول اللّه عزّ و جلّ انّى اريد ان تبوأ باثمى و اثمک فتکون من اصحاب النّار. «3» فرمود حضرت باقر عليه السّلام: هر که بکشد مؤمنى را، ثابت فرمايد خدا بر قاتل او جميع گناهان مقتول را و برى کند مقتول را از آن، و اين است قول خداوند عزّ و جلّ «إِنِّي أُرِيدُ أَنْ تَبُوءَ بِإِثْمِي وَ إِثْمِکَ».
«1» مجمع البيان ج 2 ص 187.
«2» مجمع البيان، جلد 2، صفحه 184.
«3» ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، صدوق، صفحه 328، حديث 9.
تفسير اثنا عشرى، ج3، ص: 68