اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
فَطَوَّعَت لَه‌ُ نَفسُه‌ُ قَتل‌َ أَخِيه‌ِ فَقَتَلَه‌ُ فَأَصبَح‌َ مِن‌َ الخاسِرِين‌َ (30)
پس نفس قابيل وادار کرد او را بر قتل برادرش هابيل پس او را کشت پس صبح کرد از زيانکاران.
جلد 6 - صفحه 346
فطوعت يعني متمايل شد و رغبت پيدا کرد (له) متعلق بطوعت است (نفسه) فاعل طوّعت (قتل اخيه) مفعول طوعت و معني اينکه متابعت هواي نفس نمود و بدترين خسارات آنست که هواي نفس که دشمن بزرگ انسان است اطاعت کند چنانچه در قرآن ميفرمايد أَ فَرَأَيت‌َ مَن‌ِ اتَّخَذَ إِلهَه‌ُ هَواه‌ُ جاثيه آيه 23، و گفتند انسان سه دشمن بزرگ دارد: 1- دنيا که مال و جاه خود را جلوه ميدهد.
2- هواي نفس که بعد از جلوه دنيا متمايل ميشود و طالب ميشود. 3- شيطان که راه وصله به آنرا ارائه ميدهد.
(فقتله) اينکه معصيت شنيع بزرگ را مرتکب شد فَأَصبَح‌َ مِن‌َ الخاسِرِين‌َ خسران زيان در مال التجاره است و از دست دادن سرمايه چنانچه گفتند که انسان تاجر و عمر سرمايه تجارت و اعضاء و جوارح سبعه کارمندان تجارتخانه: چشم، گوش، زبان، دست، پا، شکم، عورت. و نفس سرپرست اينکه کارمندان و اعمال صالحه تجارت اينکه تجارتخانه و نفع آن بهشت و خسران آن جهنم است که سرمايه عمر مصرف تحصيل عذاب باشد.