تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ لَقَدْ آتَيْنا مُوسَى الْکِتابَ وَ قَفَّيْنا مِنْ بَعْدِهِ بِالرُّسُلِ وَ آتَيْنا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّناتِ وَ أَيَّدْناهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ أَ فَکُلَّما جاءَکُمْ رَسُولٌ بِما لا تَهْوى أَنْفُسُکُمُ اسْتَکْبَرْتُمْ فَفَرِيقاً کَذَّبْتُمْ وَ فَرِيقاً تَقْتُلُونَ (87)
«1» نهج البلاغه، حکمت 103.
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 195
وَ لَقَدْ آتَيْنا مُوسَى الْکِتابَ: و هر آينه بتحقيق عطا فرموديم موسى عليه السّلام را کتاب تورات که جامع احکام شريعت ايشان است. وَ قَفَّيْنا مِنْ بَعْدِهِ بِالرُّسُلِ: و در عقب موسى فرستاديم پيغمبرانى را، مانند:
اشموئيل، شمعون، داود، سليمان، ارميا، عزير، حزقيل، الياس، يونس، زکريا، يحيى عليهم السّلام و غير ايشان که تمام تابع شريعت حضرت موسى عليه السّلام بوده‌اند. وَ آتَيْنا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّناتِ: و عطا فرموديم عيسى عليه السّلام پسر مريم را نشانه‌هاى روشن و معجزات ظاهره که مصدق نبوت او بود؛ مانند: زنده نمودن مردگان و شفا دادن کور و برص را و اخبار به مغيبات، و همچنين انجيل که متضمن آيات مبينه است ميان حلال و حرام و حق و باطل به او مرحمت فرموديم. وَ أَيَّدْناهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ:
و تأييد فرموديم و قوت داديم عيسى عليه السّلام را به روح پاک و پاکيزه از مسّ شيطان. يا تأييد فرموديم او را به روح القدس که مراد جبرئيل باشد.
نکته: وجه تسميه جبرئيل به روح القدس به جهت آن است که:
جبرئيل زنده کننده اديان است به آنچه از جانب حق تعالى به انبياء نازل فرموده از کتاب‌هاى آسمانى و ساير بينات، همچنان که ارواح زنده کننده ابدان مى‌باشند، و تخصيص حضرت عيسى عليه السّلام به جبرئيل با آنکه او مؤيد جميع انبياء بوده به جهت آن است که در جميع احوال از کوچکى تا بزرگى با او بوده؛ يا آنکه تسميه عيسى عليه السّلام به اسم روح و اضافه به قدس به سبب آن است که حق تعالى تکريم او فرموده و او را از محض روح خلق نموده، بدون واسطه پدر، و لذا نسبت به خود داده که روح اللّه باشد به جهت کرامت و تقرب و اختصاص او به او سبحانه و تعالى. اين اضافه را در لسان عرب اضافه تشريفى گويند، مانند: بيت اللّه و ناقة اللّه.
حاصل آنکه حق تعالى مى‌فرمايد: اى بنى اسرائيل ما پيغمبران را با
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 196
معجزات ظاهره و آيات بينه فرستاديم. أَ فَکُلَّما جاءَکُمْ رَسُولٌ: آيا پس در مقابل اين نعمت چنين کنيد که هرگاه بيامد شما را رسول و فرستاده ما، بِما لا تَهْوى أَنْفُسُکُمُ: به آنچه دوست نمى‌داشت آن را نفسهاى شما و سخن او موافق هواى نفس و مشتهيات شما نبود، اسْتَکْبَرْتُمْ: تکبر و سرکشى نموديد و اوامر ايشان را اطاعت نکرديد. فَفَرِيقاً کَذَّبْتُمْ: پس جمعى را تکذيب نموديد، مانند: حضرت عيسى عليه السّلام و حضرت محمد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم، وَ فَرِيقاً تَقْتُلُونَ: و گروهى را کشتيد مانند: حضرت يحيى و زکريا عليه السّلام و غير ايشان. در حقيقت کفران نعمت رسل و کتب را کرديد، و حال آنکه بايد البته در ازاء اين عطيه الهيه، اطاعت و انقياد ايشان را بنمائيد.
تبصره: آيه شريفه اشعار است به امت مرحومه که بنى اسرائيل چون فرمايشات انبياء را موافق با مشتهيات نفسانى خود ندانسته لذا تکبر ورزيده و در مقام مدافعه برآمده بعضى را تکذيب و جمعى را کشتند، لکن شما امت مرحومه چنانچه فرامين الهيه و احکام نبويه و آيات قرآنيه، مخالف با مشتهيات شما باشد، مبادا استکبار ورزيد يا تکذيب نمائيد. زيرا تکبر يا تکذيب نسبت به آيات قرآن و احکام شريعت پيغمبر آخر الزّمان صلّى اللّه عليه و آله و سلّم موجب کفر و مورد سخط و غضب حضرت رحمان واقع خواهد شد.