اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
44
إِلاَّ الَّذِين‌َ تابُوا مِن قَبل‌ِ أَن تَقدِرُوا عَلَيهِم فَاعلَمُوا أَن‌َّ اللّه‌َ غَفُورٌ رَحِيم‌ٌ (34)
مگر کساني که از محاربين توبه کرده باشند پيش از آني که شما بر آنها قدرت پيدا کرده باشيد که از اجراء اينکه حدود معاف هستند و بدانيد که خداوند آمرزنده مهربان است.
اينکه حکم در تمام حدود و تعزيرات جاريست که اگر قبل از ثبوت معصيت نزد حاکم و تسلّط بر آن نائب شد حد ساقط ميشود لکن اينکه غير از حق النّاس است که حق قصاص و ديه و استرداد مال يا عوض آن ساقط نميشود مگر آنکه صاحب
جلد 6 - صفحه 356
عفو يا اسقاط نمايد زيرا اجراء حدود عقوبتيست که در دنيا متوجه ميشود غير از عقوبت آخرت و همين نحوي که عقوبة آخرت بتوبه رفع ميشود عقوبة دنيوي هم رفع ميشود
(اشکال)
اگر چنين است بايد پس از ثبوت و قدرت هم بر او رفع شود.
(جواب)
مثل توبه بعد از ثبوت و اخذ آن مثل توبه بعد از معاينه است يا قبر يا عالم برزخ يا قيامت که سودي ندارد وَ لَيسَت‌ِ التَّوبَةُ لِلَّذِين‌َ يَعمَلُون‌َ السَّيِّئات‌ِ حَتّي إِذا حَضَرَ أَحَدَهُم‌ُ المَوت‌ُ قال‌َ إِنِّي تُبت‌ُ الآن‌َ وَ لَا الَّذِين‌َ يَمُوتُون‌َ وَ هُم کُفّارٌ نساء آيه 18 إِلَّا الَّذِين‌َ تابُوا مِن قَبل‌ِ أَن تَقدِرُوا عَلَيهِم لازم نيست که علم پيدا کنيم حقيقة و واقعا توبه کرده همين اندازه که استغفار کرد يا ببيّنه ثابت شد که اظهار توبه کرده ساقط ميشود بلکه همين مقدار که احتمال داديم که توبه کرده از باب تدرأ الحدود بالشبهات کافيست بر رفع حدّ.
فَاعلَمُوا أَن‌َّ اللّه‌َ غَفُورٌ رَحِيم‌ٌ از اينکه جمله استفاده ميشود که قبولي توبه بر خداوند واجب نيست بلکه از باب تفضّل و غفّاريت و رحيميت خود قبول ميفرمايد و عفو ميکند حتي توبه از شرک را.