تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ ابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ وَ جاهِدُوا فِي سَبِيلِهِ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ (35)
ترجمه
اى آنکسانيکه ايمان آورديد بترسيد از خدا و بجوئيد بسوى او وسيله را و جهاد کنيد در راه او باشد که شما رستگار شويد.
تفسير
وسيله هر چيزى است که بآن متوسل شوند براى تقرب بديگرى و نيل بمقصود و اين معنى اگر چه بر فعل طاعات و ترک معاصى و طلب قربات الهى صادق است
جلد 2 صفحه 207
ولى بنظر حقير ظاهر از وسيله جوئى خصوصا بعد از امر بتقوى تشبث بطرق غير متعارفه است در صورت تصادف با مشکلات مانند تشبث بذيل عنايت اشخاص مقرّب نزد خداوند براى تقرب باو لذا اگر کسى بوظائفى که براى عامه مکلفين بيان فرمودهاند عمل نمايد حسنى ندارد که بگويند وسيله براى تقرب خود پيدا کرده ولى اگر بذيل عنايت مقربان درگاه احديّت متوسل شود براى تقرب بخدا کمال حسن را دارد که بگويند خوب وسيله براى تقرب خود پيدا کرد و خدا در اين آيه ميفرمايد براى خودتان وسيله تقرب پيدا کنيد و اين معنى مخصوص بتوسل بخاندان نبوّت است که متوقف بر معرفت آنها است که آن متوقف بر مجاهدت در راه خدا است و نتيجه آن رستگارى در دنيا و آخرت است چنانچه قمى ره فرموده است که مراد تقرب بسوى خدا است بوجود امام (ع) و در عيون از پيغمبر (ص) روايت نموده است که امامان از نسل حسين (ع) ميباشند کسيکه اطاعت کند آنها را خدا را اطاعت نموده و کسيکه معصيت کند آنها را خدا را معصيت نموده و آنها عروة الوثقى و وسيله بسوى خدايند و اين معنى منافى نيست با آنچه از پيغمبر (ص) و امير المؤمنين (ع) نقل شده است که وسيله نام اعلى درجه بهشت است چنانچه منافى نيست با روايت انس بن مالک از پيغمبر (ص) که وسيله على بن أبي طالب است و منافى نيست با روايت زهرى از سيد سجاد (ع) که اطلاق وسيله بر خود و پدران خود فرمودهاند و با روايت ابو هريره از پيغمبر (ص) که اطلاق وسيله به خمسه طيبه عليهم السلام شده است بلکه همه مؤکد و مؤيد اين معنى است که معلوم ميشود وسيله از سنخ عبادات ظاهرى نيست و مفسرين ما از اين نکته غفلت نمودهاند و بعبادات ظاهريه تفسير فرمودهاند و خداوند ببرکت توسل باخبار ائمه اطهار روزى اين ذره بىمقدار نمود نميدانم ما ايرانيان چرا بايد هميشه مقلد باشيم از سياه و سفيد در اصول و فروع گاهى به تبع عده از اعراب بدوى تقرب بخدا را بوسيله خاندان نبوت شرک مىپنداريم و گاهى بتقليد بعضى اجانب بىهمه چيز دست از همه چيز خودمان بر ميداريم و مائل باصل اشتراک و مسلک مزدک ميشويم در صورتى که چنين آيه صريحى براى توسل بائمه اطهار در قرآن موجود باشد خيلى جاى تعجب است از کسانيکه بشبهات بعضى از جهّال و معاندين که بواسطه جهل يا شهوات نفسانى در مقام تسخير ساده لوحان برآمدهاند اضلال شوند و از کشتى نجات دور بمانند و روى رستگارى را نهبينند و اللّه العاصم من شرّ الوسواس الخنّاس
جلد 2 صفحه 208
من الجنّة و النّاس ..