اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
يُرِيدُون‌َ أَن يَخرُجُوا مِن‌َ النّارِ وَ ما هُم بِخارِجِين‌َ مِنها وَ لَهُم عَذاب‌ٌ مُقِيم‌ٌ (37)
ميخواهند کفار از آتش خارج شوند و حال آنکه خارج نخواهند شد و از براي آنها است عذاب ثابت دائم.
يُرِيدُون‌َ بعضي اشکال کردند که اراده جزء آخر است که موجب حرکت عضلات ميشود بعد از تصور و تصديق و عزم و جزم و اهل جهنم با علم به اينکه مخلد در عذاب هستند چگونه اراده خروج دارند لکن جواب اينکه اراده در آيات شريفه اطلاقات زياد دارد در اينجا بمعني خواستن است يعني مايل و شايق هستند که خارج شوند و در بعض موارد بمعني اشراف است مثل آيه شريفه فَوَجَدا فِيها جِداراً يُرِيدُ أَن يَنقَض‌َّ کهف آيه 77، و بعضي گفتند بمعني تمني و آرزو است چنانچه در نظير اينکه آيه گفته‌اند کُلَّما أَرادُوا أَن يَخرُجُوا مِنها مِن غَم‌ٍّ أُعِيدُوا فِيها سوره حج آيه 22.
أَن يَخرُجُوا مِن‌َ النّارِ خروج از آتش يا مشمول رحمت يا شفاعت يا بموت
جلد 6 - صفحه 360
و هلاکت و غافل از اينکه شمول رحمت قابليت محل لازم دارد و آن ايمان است با اينکه کمال وسعت را دارد وَ رَحمَتِي وَسِعَت کُل‌َّ شَي‌ءٍ فَسَأَکتُبُها لِلَّذِين‌َ يَتَّقُون‌َ وَ يُؤتُون‌َ الزَّکاةَ وَ الَّذِين‌َ هُم بِآياتِنا يُؤمِنُون‌َ اعراف آيه 156، و شفاعت هم منوط باذن پروردگار است آنهم براي کسي که خداوند از او راضي باشد يَومَئِذٍ لا تَنفَع‌ُ الشَّفاعَةُ إِلّا مَن أَذِن‌َ لَه‌ُ الرَّحمن‌ُ وَ رَضِي‌َ لَه‌ُ قَولًا طه آيه 109، و موت و هلاکت هم نيست وَ نادَوا يا مالِک‌ُ لِيَقض‌ِ عَلَينا رَبُّک‌َ قال‌َ إِنَّکُم ماکِثُون‌َ زخرف آيه 77 وَ ما هُم بِخارِجِين‌َ مِنها با تقديم ضميرهم و جمله اسميه و کلمه ماء نافيه تاکيدات سه گانه بر نفي خروج بخصوص با تعقيب بجمله وَ لَهُم عَذاب‌ٌ مُقِيم‌ٌ که هيچگونه تخفيفي هم پيدا نميکند چه رسد که نجات پيدا شود.