تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
أَ لَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ لَهُ مُلْکُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ يُعَذِّبُ مَنْ يَشاءُ وَ يَغْفِرُ لِمَنْ يَشاءُ وَ اللَّهُ عَلى کُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ (40)
ترجمه
آيا ندانستى آنکه خدا مر او را است پادشاهى آسمانها و زمين عذاب ميکند کسى را که ميخواهد و ميامرزد مر کسيرا که ميخواهد و خدا بر هر چيز توانا است.
جلد 2 صفحه 211
بيان
استفهام براى تقرير است و خطاب ظاهرا متوجه به پيغمبر (ص) است ولى واقعا متوجه بهمه خلق ميباشد چنانچه معمول کلام الهى است و تعذيب عاصى و مغفرت تائب هيچيک بر خداوند واجب نيست بلکه اول بمقتضاى حکمت و عدل و دوم بر حسب رحمت و فضل است و همه موجودات ملک حقيقى حق ميباشند و تصرفات مالک در ملک خود چون و چرا ندارد و باين جهت سلطنت حقّه حقيقيه از آن حق است و معارض و مزاحمى براى او نيست دزد اگر توبه نکند چون خدا خواسته است دست او را ببرند مىبرند و در قيامت معذب ميشود و اگر توبه کند از عذاب دنيا و آخرت چون خدا خواسته مأمون ميشود با شرائطى که بيان شد در آيات قبل و اينها آثار عموم ملکيّت و اطلاق مشيّت و شمول قدرت است و اللّه اعلم ..