1- انبيا نسبت به گمراهان دلسوزند. «يا أَيُّهَا الرَّسُولُ لا يَحْزُنْکَ»
2- کفر، ميدانى دارد که گروهى در آن به سرعت پيش مى‌روند و هر لحظه به کفرشان اضافه مى‌شود. «يُسارِعُونَ فِي الْکُفْرِ»
3- دشمنان، در کفر و نفاق شتاب دارند، چرا مسلمانان در راه حقّ بايد سستى کنند؟ «يُسارِعُونَ فِي الْکُفْرِ»
4- نفاق، مايه‌ى افزايش کفر است. يُسارِعُونَ فِي الْکُفْرِ مِنَ الَّذِينَ ... بِأَفْواهِهِمْ
جلد 2 - صفحه 295
5- ايمان، با پذيرش قلبى است، نه اظهار زبانى. «آمَنَّا بِأَفْواهِهِمْ وَ لَمْ تُؤْمِنْ قُلُوبُهُمْ»
6- ايمانى ارزش دارد که در قلب، راسخ باشد. «وَ لَمْ تُؤْمِنْ قُلُوبُهُمْ»
7- قلب، مرکز ايمان است. «لَمْ تُؤْمِنْ قُلُوبُهُمْ»
8- منافقان ويهوديان، در کنار هم يک هدف را تعقيب مى‌کنند. مِنَ الَّذِينَ قالُوا آمَنَّا بِأَفْواهِهِمْ ... وَ مِنَ الَّذِينَ هادُوا
9- گوش دادن مهم نيست، انگيزه‌ى آن مهم است. «سَمَّاعُونَ لِلْکَذِبِ»
10- کفّار، عوامل نفوذى و جاسوس در ميان مسلمانان دارند، مبلّغان دينى نبايد همه‌ى شنوندگان را خوش نيّت بپندارند. «سَمَّاعُونَ لِقَوْمٍ آخَرِينَ»
11- تحريف، خيانت فرهنگى يهود است. «يُحَرِّفُونَ الْکَلِمَ»
12- گزارشگرى دور از تقوا، يکى از شغل‌هاى خطرناک است. سَمَّاعُونَ لِلْکَذِبِ ... يُحَرِّفُونَ ...
13- کلمات آسمانى هر يک جايگاه مخصوص دارد. «مِنْ بَعْدِ مَواضِعِهِ»
14- ما بايد تسليم اوامر خدا باشيم، نه آنکه احکام الهى مطابق خواسته‌هاى ما باشد. فَخُذُوهُ ... فَاحْذَرُوا «1»
15- گناه، انسان را از لياقت براى هدايت مى‌اندازد. «وَ مَنْ يُرِدِ اللَّهُ فِتْنَتَهُ»
16- منافقان، از شفاعت پيامبر محرومند. «فَلَنْ تَمْلِکَ لَهُ مِنَ اللَّهِ شَيْئاً»
17- حتّى رسول اللّه براى متعصّبان لجوج و هوسباز، نقشى ندارد. «فَلَنْ تَمْلِکَ»
18- قهر الهى به دنبال سوء رفتار و اعمال بد انسان است. سَمَّاعُونَ لِلْکَذِبِ ... لَمْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يُطَهِّرَ قُلُوبَهُمْ
19- قلب سرسخت و لجوج، از دريافت الطاف حقّ محروم است. «لَمْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يُطَهِّرَ قُلُوبَهُمْ»
«1». بعضى مردم سراغ مرجع تقليد، عالم، دادگاه و قانونى مى‌روند که طبق ميل آنان حکم کرده باشد. آيه از اين امر نهى مى‌کند.
جلد 2 - صفحه 296
20- عذاب دنيا نسبت به عذاب آخرت چيزى نيست. «فِي الدُّنْيا خِزْيٌ وَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذابٌ عَظِيمٌ»
21- منافقان، هم بدبختى دنيوى دارند، هم عذاب بزرگ قيامت در انتظارشان است. «لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذابٌ عَظِيمٌ»