تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا الْيَهُودَ وَ النَّصارى أَوْلِياءَ بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ وَ مَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْکُمْ فَإِنَّهُ مِنْهُمْ إِنَّ اللَّهَ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ (51)
ترجمه
اى کسانيکه ايمان آورديد مگيريد يهود و نصارى را دوستان بعضى از آنها دوستان بعض ديگرند و کسيکه دوست دارد آنها را از شما پس همانا او از آنها است بدرستيکه خدا هدايت نمى‌کند گروه ستمکاران را.
تفسير
خداوند در اين آيه شريفه نهى فرموده است اهل ايمان را از آنکه دوستى نمايند با يهود و نصارى و اين بنظر حقير يک معنى عرفى است که شامل ميشود معاشرت و مخالطت و مرافقت و متابعت و مشابهت و استنصار و استظهار و امثال اينها را و اشعار فرموده است به اين معنى که دوستى واقعى با اختلاف در دين و مذهب صورت پذير نيست يهودى دوست يهودى است نصرانى دوست نصرانى است مسلمان دوست مسلمان اگر چه کفر ملت واحده است و کفار همه در ضديت با اسلام توافق دارند ولى در عين حال الفت حقيقى ما بين بعضى از افراد يک ملت است با بعض ديگر و کسيکه از مسلمانان در مقام دوستى با آنها باشد او باطنا از آنها است و در قيامت با آنها محشور ميشود اگر چه در ظاهر احکام اسلام بر او مرتب شود و خداوند سلب توفيق و هدايت از اين قبيل اشخاص مينمايد و آنها را بحال خودشان وامى‌گذارد زيرا آنها ظالمند بنفس خودشان و کسانيکه پيروى آنها را مينمايند و جاهلانه تقليد و تبعيت از آنها مى‌کنند چون استقلال و رويّه خود را از دست ميدهند
جلد 2 صفحه 225
و کفار هم لباب علوم و صنايع خود را بآنها نميآموزند و نمى‌توانند در تمام امور تقليد از کفار کنند چون رسوم ملّى و قواعد مذهبى آنها اجازه نمى‌دهد ناچار از اين در رانده و از آن راه مانده ميشوند و بالاخره مجبور مى‌کردند دست از دين خود بردارند و يکسره پيرو آنها شوند لذا بنظر حقير از آنها شد نشان که در آيه شريفه است اختصاص بباطن و آخرت ندارد بلکه در دنيا هم امرشان منجر باين ميشود که رسما از آنها شوند چنانچه ما ملت ضعيف در اثر جهل و نادانى اولياء امورمان باين مصيبت عظمى گرفتار شديم و بخسران دنيا و آخرت دچار گشتيم خداوند عاقبت ما را بخير فرمايد که با کفر از دنيا نرويم عياشى ره از حضرت صادق (ع) نقل نموده که هر کس آل محمد (ص) را دوست داشته باشد و مقدم بدارد ايشان را بر تمام مردم براى قرابت با پيغمبر (ص) که موجب تقدّم ايشان است پس او از آل محمد است يعنى بمنزله آنها است نه آنکه از خود آنها است چون دوست و تابع آنها است و همچنين است شأن کسانيکه دوست و تابع کفار باشند که خداوند در اين آيه بيان فرموده و اين است مراد از قول حضرت ابراهيم (ع) که فرمود کسيکه متابعت نمايد مرا پس او از من است. مگر از برکت دوستى و توسّل بخاندان نبوت (ص) دستگيرى از ما بشود و راه نجاتى براى خود پيدا کنيم انشاء اللّه تعالى ..