تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
فَتَرَى الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ يُسارِعُونَ فِيهِمْ يَقُولُونَ نَخْشى أَنْ تُصِيبَنا دائِرَةٌ فَعَسَى اللَّهُ أَنْ يَأْتِيَ بِالْفَتْحِ أَوْ أَمْرٍ مِنْ عِنْدِهِ فَيُصْبِحُوا عَلى ما أَسَرُّوا فِي أَنْفُسِهِمْ نادِمِينَ (52)
ترجمه
پس ميبينى آنکسانيرا که در دلهايشان مرض است ميشتابند در دوستى آنها مى‌گويند ميترسيم که برسد ما را گردشى از روزگار پس اميد است آنکه خدا اتيان کند بفتح يا فرمانى از نزد خود پس بگردند بر آنچه پنهان داشتند در ضميرهاشان پشيمانان.
تفسير
کسانيکه در صدر اسلام با کفار دوستى داشتند مانند عبد اللّه بن ابىّ و امثال او که دلهاشان مريض بود بمرض نفاق و سستى اعتقاد و خيالات باطله مانند اکثر مسلمانان اين زمان مبادرت و سرعت مينمودند در دوستى و معاشرت با کفار و چون مؤمنان خيرانديش آنها را ملامت مينمودند جواب مى‌گفتند دنيا در انقلاب است شايد ورق برگشت و غلبه با کفار شد چرا ما از دوستان خودمان دست برداريم با آنکه مؤمنان
جلد 2 صفحه 226
حقيقى از دوستان يهود خودشان تبرّى نموده بودند مانند عبادة بن صامت که اظهار اين معنى را در محضر مقدس نبوى نمود و عبد اللّه بن ابى بعذر مذکور متعذر گرديد و اين آيه نازل شد و خداوند اهل ايمان را بفتح و ظفر يا امريکه موجب اعزاز آنها و اذلال کفار باشد اميدوار فرمود و عربستان در تحت تسلط مسلمانان درآمد و حکم خدا بجلاء وطن يهود و قتل آنها صادر گرديد و اهل نفاق از مکنونات قلبيه خود نادم و پشيمان شدند در وقتى که ديگر پشيمانى براى آنها سودى نداشت و نام آنها بزشتى در صفحات تاريخ باقى ماند و عياشى ره از حضرت صادق (ع) در تأويل اين آيه نقل نموده که پس از سوزاندن حضرت زيد هفت روز فاصله شد که بنى اميه بهلاکت رسيدند و چون اين معنى از ظاهر آيه خارج بود نخواستم بنويسم بعد منتقل شدم زمان تحرير ايام شهادت آنحضرت است ديگر نتوانستم خوددارى نمايم و دانستم از اسرار است ..