اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
يا أَيُّهَا الَّذِين‌َ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا اليَهُودَ وَ النَّصاري أَولِياءَ بَعضُهُم أَولِياءُ بَعض‌ٍ وَ مَن يَتَوَلَّهُم مِنکُم فَإِنَّه‌ُ مِنهُم إِن‌َّ اللّه‌َ لا يَهدِي القَوم‌َ الظّالِمِين‌َ (51)
اي کساني که ايمان آورديد يهود و نصاري را دوست خود و معين و ناصر خود نگيريد اينها بعض آنها با بعض ديگر دوست و ناصرند و با شما دشمن سر سخت هستند و کسي از شما اگر دوست و ناصر گرفت از آنها او هم جزو آنها است محققا خدا هدايت نميفرمايد جماعت ظالمين را.
يا أَيُّهَا الَّذِين‌َ آمَنُوا اگر چه شأن نزولش در زمان نبي صلّي اللّه عليه و آله و سلّم بود بعد از جنگ بدر يا در جنگ احد که بعضي از مسلمانان خواستند با يهود و نصاري آميزش کنند از جهت خوف از مشرکين و بآنها پناه برند لکن خطاب عام است شامل تمام مؤمنين تا قيامت ميشود.
لا تَتَّخِذُوا اليَهُودَ وَ النَّصاري أَولِياءَ ذکر يهود و نصاري با اينکه تمام کفار و مشرکين و معاندين و مخالفين و ساير مذاهب باطله و اهل بدع و ضلالت در اينکه
جلد 6 - صفحه 392
حکم مشترکند بايد مؤمنين از آنها تبري بجويند و مورد لعن و طرد قرار دهند و با آنها کمال عداوت را داشته باشند براي اينست که در زمان نزول آيه کفاري که اطراف مسلمين بودند مشرکين و يهود و نصاري بودند، اما مشرکين که دائما در جنگ و قتال با مسلمين بودند توهم اينکه مسلمانان با آنها اظهار مودتي بکنند نبود فقط يهود و نصاري بودند بتوهم اينکه با آنها مساعدت ميکنند در دفع مشرکين، اتخاذ در اصل ائتخاذ از ماده اخذ همزه در تا ادغام شد مثل اتحاد که اوتحاد بوده و اتفاق که اوتفاق بوده و امثال اينها، و اخذ بمعني خلطه و آميزش و محبت و کمک و امثال اينها است و اينکه مصيبت بزرگي است در عصر حاضر که شدت ارتباط با کفار پيدا شده و رفته رفته دين و جان و مال و حيثيات مسلمين در مخاطره افتاده و اخلاق و اعمال سوء آنها در مسلمين رواج بسزا پيدا کرده حتي لباس و خوراک و رفتار آنها در اينها تأثير کرده.
بَعضُهُم أَولِياءُ بَعض‌ٍ الکفر ملة واحدة اينها و لو اينکه در بين خودشان عداوت و بغضاء هست وَ أَلقَينا بَينَهُم‌ُ العَداوَةَ وَ البَغضاءَ إِلي يَوم‌ِ القِيامَةِ مائده آيه 64، لکن در عداوت با اسلام و قرآن و مسلمين يک دله و يک جهتند اگر ديديد با شما اظهار دوستي کردند بدانيد که ميخواهند شما را بدوشند و حيثيات شما را از بين ببرند و دين شما را از دست بدهند.
وَ مَن يَتَوَلَّهُم مِنکُم فَإِنَّه‌ُ مِنهُم آيات و اخبار بعناوين مختلفه دلالت دارد که دوستي و تشبه بآنها موجب حشر با همان محبوب و مشبه به است (المرء مع من احب)
(من احب حجرا حشره اللّه معه)
(من تشبه بقوم حشره اللّه معهم)
و غير اينها و مراد فانه منهم نه اينست که اينکه هم يهودي يا نصراني است بلکه مراد اينست که در عذاب با آنها در يک درجه است، و اينکه موضوع در اسلام و ايمان بسيار مهم است که مسئله تولي و تبري باشد حتي سؤال کردند
(هل الحب و البغض من الايمان)
جلد 6 - صفحه 393
جواب فرمودند
(هل الايمان الا الحب و البغض)
مراد دوست داشتن خدا و دوستان خدا و دشمن داشتن دشمنان خدا است و موضوع صلوات و لعن هم از اينکه بابست.
إِن‌َّ اللّه‌َ لا يَهدِي القَوم‌َ الظّالِمِين‌َ نه از راه کوتاهي در هدايت بلکه از راه عدم قابليت آنها بواسطه قساوت قلب و سياهي دل و عناد و عصبيتي که در آنها است که هم بخود ظلم کردند که ايمان نياوردند و هم بقوم خود که مانع شدند از ايمان آنها و هم بپيغمبر اسلام و مسلمين که بآنها اذيت و آزار روا داشتند خذلهم اللّه.