تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
وَ يَقُولُ الَّذِينَ آمَنُوا أَ هؤُلاءِ الَّذِينَ أَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمانِهِمْ إِنَّهُمْ لَمَعَکُمْ حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ فَأَصْبَحُوا خاسِرِينَ (53)
ترجمه
و گويند آنانکه ايمان آوردند آيا اين گروه آنانند که سوگند ياد نمودند بخدا با محکم‌ترين سوگندهاشان که آنها هر آينه با شمايند نابود شد کردارهاى آنها پس گشتند زيانکاران.
تفسير
يقول بدون واو عطف نيز قرائت شده است و بعضى بنصب قرائت نموده‌اند تا عطف باشد برياتى در آيه سابقه و حاصل مفاد آيه شريفه آنستکه پس از آنکه خداوند نصرت کامل بمسلمانان عطا فرمود و کفار بکلى مقهور و مخذول شدند مسلمانان با يکديگر ميگويند بطور تعجب يا تعريض براى شکرگزارى و اظهار بهجت و مسرت از غلبه اسلام آيا اين منافقان بودند که قسم‌هاى غلاظ و شداد ياد مينمودند که ما با شمائيم با آنکه واقعا با دشمنان ما بودند چگونه زحماتى که براى حفظ نفاق و دوروئى خود کشيدند باطل شد و کار يک طرفه گرديد و آنها زيان کار شدند در دنيا که نتيجه از مودت با کفار نگرفتند و پيش مسلمانان هم معروف شدند بنفاق و در آخرت هم از اعماليکه بر حسب ظاهر نمودند چون با کفر باطنى بوده نتيجه نخواهند برد اين در صورتى است که تا آخر آيه کلام اهل ايمان باشد و ممکن است از حبطت اعمالهم ببعد کلام الهى باشد در هر حال معنى تفاوتى ندارد و مفيد انشاء تعجب است از آثار سوء نفاق در دنيا و آخرت و اللّه اعلم.
جلد 2 صفحه 227