اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ يَقُول‌ُ الَّذِين‌َ آمَنُوا أَ هؤُلاءِ الَّذِين‌َ أَقسَمُوا بِاللّه‌ِ جَهدَ أَيمانِهِم إِنَّهُم لَمَعَکُم حَبِطَت أَعمالُهُم فَأَصبَحُوا خاسِرِين‌َ (53)
و ميگويند کساني که از روي حقيقت ايمان آورده بودند از روي تعجب اينکه هايي که رفتند رو بيهود و نصاري کساني بودند که قسم خوردند بخدا بقسمهاي مغلظه و مؤکده که اينها با شما مؤمنين هستند و رسوا شدند و باطن آنها ظاهر شد و اعمال آنها چون حقيقت نداشت حبط شد و از بين رفت و خسران دنيا و آخرت را براي خود فراهم کردند.
وَ يَقُول‌ُ الَّذِين‌َ آمَنُوا کساني که ثابت قدم بودند و خود را در اينکه انقلابات نباختند و بوعده‌هاي الهي مطمئن بودند و از خدمت حضرت رسالت بيرون نرفتند أ هؤلاء اشاره بکساني که در آيه قبل ذکر شد که ايمان ثابت نداشتند و باندک
جلد 6 - صفحه 396
فشار رفتند رو بيهود و نصاري.
الَّذِين‌َ أَقسَمُوا بِاللّه‌ِ که ابتداء قسم ياد کردند باللّه آن هم بقسمهاي مغلظه که معناي جَهدَ أَيمانِهِم که ما هم تا آخرين نفس با شما هستيم إِنَّهُم لَمَعَکُم چه بکشيم چه کشته شويم پا بر جا و ثابت قدم و غافل از اينکه خداوند تمام بنده‌گان را خاصه کساني که اظهار ايمان ميکنند امتحان و آزمايش ميکند أَ حَسِب‌َ النّاس‌ُ أَن يُترَکُوا أَن يَقُولُوا آمَنّا وَ هُم لا يُفتَنُون‌َ عنکبوت آيه 2، بمجرد يک چشم زخم که در جنگ احد بر مسلمين وارد شد و يک عده آنها کشته شدند دست از ايمان کشيدند.
حَبِطَت أَعمالُهُم مکرر گفته‌ايم همين نحو که ايمان شرط صحت کليه اعمال است موافات که بقاء ايمان باشد تا آخر عمر هم شرط است که اگر کسي هفتاد سال مؤمن بوده و اعمال صالحه از او صادر شده و در نفس آخر عمر ايمانش زائل شده کليه اعمالش باطل و حبط ميشود و اينها يا اصلا ايمان نداشتند يا اگر ايمان ضعيفي هم داشتند از دست دادند و بکفار ملحق شدند.
فَأَصبَحُوا خاسِرِين‌َ خسران هم سرمايه از دست دادن است هم ضرر و زيان بردن است بسرمايه ايمان که از دست رفت ضرر و زيان دنيوي که ديگر نميتوانند بمسلمين ملحق شوند و مسلمانان فريب آنها را نميخوردند و لو با قسمهاي مغلظه و کفار هم آنها را بخود راه نميدهند چون تقلب و دو رويي از آنها مشاهده کردند چوب هر دو سر نجس و هم آخرت در زمره منافقين که في الدرک الاسفل من النار محشورند.
397