اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ مَن يَتَوَل‌َّ اللّه‌َ وَ رَسُولَه‌ُ وَ الَّذِين‌َ آمَنُوا فَإِن‌َّ حِزب‌َ اللّه‌ِ هُم‌ُ الغالِبُون‌َ (56)
و کساني که قبول کنند ولاية خدا و رسول و کساني که ايمان آوردند پس محققا حزب الهي آنها غالب هستند.
اينکه آيه شريفه متفرع بر آيه قبل است بعد از اينکه خداوند ولاية خود و رسول و امير المؤمنين را معين فرمود تکليف مؤمنين که مخاطب بخطاب (کم) در جمله انّما وليّکم بودند معين ميفرمايد که بر شما واجب و حتم است قبول ولايت اينها را لذا فرمود وَ مَن يَتَوَل‌َّ اللّه‌َ تولي قبول ولايت و قبولي ولاية الهي تسليم اوامر او اطاعت فرامين او و ترک مخالفت او و رضاي بتقديرات او و اتّکال امور باو است و نحو اينها.
جلد 6 - صفحه 405
و رسوله و قبول ولاية رسول اينست که فرمود (النَّبِي‌ُّ أَولي بِالمُؤمِنِين‌َ مِن أَنفُسِهِم) هر نوع تصرفي در جان و مال شما کند قبول کنيد و کليه اختيارات را بدست او دهيد.
وَ الَّذِين‌َ آمَنُوا اشاره بجمله مذکوره در آيه قبل است که فرمود وَ الَّذِين‌َ آمَنُوا الاية که قبولي ولاية امير المؤمنين (ع) باشد و ميتوان گفت که اصلا غرض الهي همين بوده در اينکه دو آيه شريفه زيرا خطاب چنانچه گذشت بمؤمنين بوده يعني کساني که ايمان بخدا و رسول آورده‌اند البته ولاية خدا و رسول را قبول دارند خصوصا بعد از صدور آيات شريفه اللّه‌ُ وَلِي‌ُّ الَّذِين‌َ آمَنُوا و النَّبِي‌ُّ أَولي بِالمُؤمِنِين‌َ مِن أَنفُسِهِم و اما ولاية امير المؤمنين بر تمام مؤمنين واضح نبود پس مقصود از اينکه آيه همان ولاية علي (ع) است و نکته ذکر ولاية خدا و رسول براي اينست که اگر ولاية علي (ع) را تنها فرموده بود توهّم ميشد که معناي اطلاقي نداشته زيرا مراتب ولاية مختلف است ميخواهد بفرمايد که همان مرتبه ولايتي که خدا و رسول دارند علي هم دارد.
فَإِن‌َّ حِزب‌َ اللّه‌ِ هُم‌ُ الغالِبُون‌َ حزب عبارت از جماعتيست که يک رأي و يک عقيده و يک مسلک باشند مثل حزب سياسي، حزب دمکراسي و امثال آنها و حزب الهي عبارت از جماعتيست که در اينکه مسلک هم رأي و هم عقيده باشند و تابع دستورات الهي مقابل حزب شيطان که ميفرمايد أُولئِک‌َ حِزب‌ُ الشَّيطان‌ِ أَلا إِن‌َّ حِزب‌َ الشَّيطان‌ِ هُم‌ُ الخاسِرُون‌َ مجادله آيه 19، و نيز ميفرمايد أُولئِک‌َ حِزب‌ُ اللّه‌ِ أَلا إِن‌َّ حِزب‌َ اللّه‌ِ هُم‌ُ المُفلِحُون‌َ مجادله آيه 22، و مراد از غلبه همان فلاح است که رستگاري دنيا و آخرت است، و بکمال وضوح از اينکه آيات استفاده ميشود که کساني که بعد از رحلت پيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم زير بار ولاية علي (ع) نرفتند حزب شيطان هستند حال اسم شيطان را روي هر کس که بخواهي بگذاري صحيح و حق‌ّ است.
406