تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ إِذا نادَيْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ اتَّخَذُوها هُزُواً وَ لَعِباً ذلِکَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لا يَعْقِلُونَ (58)
شأن نزول «2»- مروى است که چون مردمان بعد از استماع اذان برخاستندى، يهود با يکديگر گفتندى بر سبيل استهزاء: «قاموا لا قاموا و صلّوا لا صلّوا» يعنى برخاستند که برنخيزند، و نماز گذارند که نماز نگذارند، و مى‌خنديدند. حق
«1» بحار الانوار جلد صفحه حديث (خلق، 27)
«2» مجمع البيان ج 2 ص 213.
تفسير اثنا عشرى، ج3، ص: 120
تعالى آيه شريفه نازل فرمود:
وَ إِذا نادَيْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ: و زمانى که ندا مى‌زنيد و مردم را مى‌خوانيد به سوى نماز فريضه. اتَّخَذُوها هُزُواً وَ لَعِباً: مى‌گيرند نماز يا اذان را به سخريه و بازى؛ و اين دليل است بر مشروعيت اذان. در معالم- آورده که نصرانى بود در مدينه هرگاه مؤذن گفتى «اشهد انّ محمّدا رسول اللّه» او گفتى «احرق اللّه الکاذب»: خدا دروغگو را بسوزاند. شبى خادم او آتش آورد، ترسا با اهل و عيالش در خواب بودند. شراره آتش بجست و خانه با آن جماعت که بودند تمام بسوختند. ذلِکَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لا يَعْقِلُونَ: اين استهزاء از ايشان به اذان يا نماز به سبب آنست که آنها گروهى‌اند که تعقل نمى‌کنند در اينکه چه عقوبت به آنها خواهد رسيد، چه سفه مؤدى به جهل به حق و استهزاء به آنست، و عقل مانع اينست.
مروى است «1» چون بعضى از کفار صداى نماز شنيدند گفتند: اى محمّد صلى اللّه عليه و آله اين چه بدعت است که وضع کرده‌اى و قبل از تو پيغمبران ديگر به آن عمل نکردند، اگر چيزى در آن بودى انبياى سابق به اين اقدام مى‌نمودند، چه آواز قبيح است. حق تعالى به جهت رد قول ايشان آيه نازل فرمود «وَ مَنْ أَحْسَنُ قَوْلًا مِمَّنْ دَعا إِلَى اللَّهِ». «2» عبد اللّه عمر گفت: رسول خدا صلى اللّه عليه و آله فرمود: مؤذنى که براى خدا صداى نماز (اذان) گويد، ثواب او مثل ثواب شهيدى باشد که در خون خود بغلطد مادام که در اذان است، و هر تر و خشکى که آواز او بشنوند براى او شهادت دهند، چون بميرد و او را در قبر نهند، هوامّ «3» زمين او را متأذى نسازند. «4» و روز قيامت ندا کنند: « «5»» «اين اضياف اللّه» کجايند مهمانان خدا، روزه داران حاضر شوند، گويند: «اين رعاة الشّمس و القمر» کجايند رعايت کنندگان آفتاب و ماه. مؤذنان را بياورند و ايشان را بر
«1» مجمع البيان ج 2 ص 214.
«2» فصلّت، 33.
«3» حشرات گزنده.
(4 و 5). مستدرک الوسائل، جلد اوّل، کتاب الصّلوة، صفحه 249، حديث 14 و 15.
تفسير اثنا عشرى، ج3، ص: 121
اسبان نجيب از نور سوار کنند و تاج کرامت بر سر ايشان نهند و به بهشت آرند.
(اين مثوبات مشروط به تقوى است).
عمر خطاب گفت که: رسول خدا صلى اللّه عليه و آله فرمود «اللّهمّ اغفر للمؤذّنين» گفتم: يا رسول اللّه، ما براى بانگ نماز شمشير مى‌زنيم، ما را دعا نمى‌کنى؟ فرمود بدان يا عمر که روزگارى پيدا شود که مردمان بانگ نماز را با ضعفا گذارند، بدانيد گوشتهاى مؤذنان بر آتش حرام است «1» (به شرط ايمان و عمل به حقيقت اذان).