تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ لَمَّا جاءَهُمْ کِتابٌ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ مُصَدِّقٌ لِما مَعَهُمْ وَ کانُوا مِنْ قَبْلُ يَسْتَفْتِحُونَ عَلَى الَّذِينَ کَفَرُوا فَلَمَّا جاءَهُمْ ما عَرَفُوا کَفَرُوا بِهِ فَلَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الْکافِرِينَ (89)
وَ لَمَّا جاءَهُمْ کِتابٌ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ: و زمانى که آمد ايشان را کتابى از جانب خدا که قرآن باشد، مُصَدِّقٌ لِما مَعَهُمْ: تصديق کننده و موافق است مر آن چيزى را که با ايشان است، يعنى تورات که در اصول دين از توحيد و نبوت و معاد و غير آن با هم متحد باشد ايمان نياوردند، وَ کانُوا مِنْ قَبْلُ: و حال آنکه بودند پيش از آمدن قرآن، يَسْتَفْتِحُونَ عَلَى الَّذِينَ کَفَرُوا: طلب فتح و نصرت مى‌کردند در موقع اضطرار به قرآن و پيغمبر آخر الزمان بر آنان که کافر شدند از مشرکان عرب. و سبب آن بود که هرگاه کفار عرب قصد يهود کردندى و کار برايشان سخت شدى، دستها برداشته مى‌گفتند: اللّهمّ انصرنا بنبىّ آخر الزّمان المنعوت فى التّورية «1»: بار خدايا نصرت فرما ما را به حق پيغمبر آخر الزمان که وصف او در تورات است.
عياشى از اسحق بن عمار روايت نموده که از حضرت صادق عليه السّلام از اين آيه سؤال نمودم، فرمود: جماعتى بودند ميان حضرت عيسى عليه السّلام و حضرت محمد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مى‌ترسانيدند بت پرستان را به پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم، و مى‌گفتند: هر آينه البته البته خارج مى‌شود پيغمبرى، و هر آينه البته البته مى‌شکند بتهاى شما را، و البته هر آينه بجا مى‌آورد به شما آنچه را که ما بجا آورديم «2».
«1» منهج الصادقين، جلد اوّل، صفحه 333.
«2» تفسير صافى، جلد اوّل، صفحه 159، بنقل از کافى.
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 199
پس چون رسول خدا مبعوث شد، کافر شدند به آن حضرت؛ چنانچه مى‌فرمايد: فَلَمَّا جاءَهُمْ ما عَرَفُوا: پس زمانى که آمد ايشان را آن چيزى که شناخته بودند در تورات از حق که حضرت خاتم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و قرآن باشد، کَفَرُوا بِهِ: کافر شدند به آن به جهت حسد يا ترس قوّت رياست پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و عالما عامدا کفر را بر ايمان و دنيا را بر آخرت اختيار کردند. فَلَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الْکافِرِينَ: پس لعنت خدا و دورى از رحمت او بر کفار است که به علم خود رفتار نکردند و انکار ورزيدند.
تنبيه: مراد از لعنت خدا که در قرآن فرموده بر دو قسم است: اول- دورى از رحمت واسعه، و اين در حق کافر مى‌باشد مانند آيه شريفه که فرمايد: دورى از رحمت الهيه ثابت است براى کفار ابد الاباد که هيچ وقت پرتو فيض رحيميه الهيه، شامل آنها نخواهد شد. دوم- مراد از لعنت، دورى از مقام و درجه رفيع مى‌باشد، چنانچه فرمايد: لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْکاذِبِينَ: يعنى کرامت و رفعت مقامى که صادقين نزد خدا دارند، دور است از کاذبين به سبب صفت دروغ.