تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
وَ لَمَّا جاءَهُمْ کِتابٌ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ مُصَدِّقٌ لِما مَعَهُمْ وَ کانُوا مِنْ قَبْلُ يَسْتَفْتِحُونَ عَلَى الَّذِينَ کَفَرُوا فَلَمَّا جاءَهُمْ ما عَرَفُوا کَفَرُوا بِهِ فَلَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الْکافِرِينَ (89)
ترجمه
و چون آمد آنها را کتابى از نزد خدا که تصديق کننده است مر آنچيزيرا که با آنها است و بودند پيش از اين طلب فتح ميکردند بر آنان که کافر شدند پس چون آمد نزد آنها آنچه شناخته بودند کافر شدند باو پس لعنت خدا بر کافران.
تفسير
و چون آمد نزد يهود قرآن که تصديق مينمود از تورية آنچه را بيان شده است در آن که محمد (ص) امى است و از اولاد اسمعيل (ع) است و مؤيد ببهترين خلق خدا است بعد از او که على ولى اللّه است و آنها پيش از بعثت پيغمبر (ص) متوسل بآنحضرت شده طلب فتح و ظفر مينمودند بر اعداء خودشان و خداوند بآنها نصرت کرامت مى‌فرمود ولى چون شناختند او را و تطبيق نمودند اوصاف و امارات معهوده را با آنحضرت منکر نبوت شدند از روى حسد و تعدى بر او و در کافى و عياشى از حضرت صادق (ع) روايتى نموده است که خلاصه‌اش آنستکه يهود در کتب خود ديده بودند که مکان هجرت محمد (ص) ما بين دو کوه عير واحد است که در دو سمت مدينه است و جمعى آمدند بهر وسيله بود آنجا را پيدا کردند و بساير يهود نوشتند که ما دار الهجره را پيدا کرديم بيائيد آنها نيامدند و اينها در مدينه اقامت نمودند و متمول شدند تا آنکه تبّع که يکى از پادشاهان يمن بود بقصد تسخير مدينه حرکت کرد و آنجا را محاصره نمود و اينها با او ملاطفت کردند و سبب اقامت خودشان را باو گفتند و او دو طائفه اوس و خزرج را مأمور اقامت در مدينه نمود براى آنکه وقتى پيغمبر بيايد او را يارى کنند و آنها چون مدتى توقف نمودند زياد شدند و متعرض اموال يهود ميشدند و آنها ميگفتند وقتى پيغمبر (ص) مبعوث شود ما شما را از ديار خود بيرون ميکنيم و اموال خودمان را مسترد ميداريم ولى چون پيغمبر (ص) مبعوث شد انصار باو ايمان آوردند و يهود کافر شدند اين معنى طلب فتح يهود بر کفار در اين آيه شريفه است و در تفسير امام (ع) حديث مفصلى از امير المؤمنين (ع) نقل فرموده که متضمن وقائع متعدده است و قدر مشترک آنها آنست که يهود به دستور حضرت موسى (ع) متوسل
جلد 1 صفحه 139
به محمد و آل او عليهم السلام ميشدند و خداوند آنها را از مهالک نجات مى‌داد و فرموده مراد از طلب فتح در آيه شريفه اينست و آنکه پيغمبر (ص) فرموده اين نصرت خداوند بود يهود را بسبب ذکر و صلوات آنها بر محمد و آل او پس اى امت محمد (ص) متوسل شويد در مواقع شدت و بلا بآن خاندان شريف تا خداوند شما را يارى کند و حفظ نمايد از دو شيطان که در دو سمت شمايند از مأمورين ابليس براى گمراه نمودن پسران آدم مانند دو ملک که در يمين و يسار هر کس هستند از طرف خداوند براى ثبت اعمال خوب و بد وقتى شخص ياد خدا بيايد و بگويد لا حول و لا قوة الا باللّه العلى العظيم و صلى اللّه على محمد و آله الطاهرين اين دو شيطان مندک ميشوند و دور ميگردند انشاء اللّه تعالى، حقير عرض ميکنم اوس و خزرج دو طائفه از عرب بودند که انصار از آنها بودند و ظاهر آيه شريفه آنست که يهود ميدانستند که پيغمبرى ميآيد و بر کفار غلبه ميکند و آنها در تحت تسلط کفار اجانب بودند و اميد داشتند که آن پيغمبر بيايد و ايمان باو بياورند و باين وسيله خداوند فتح و فيروزى را نصيب آنها فرمايد و بعد از بعثت چون حضرت ختمى مرتبت از نسل حضرت اسماعيل بود و انبياء بنى اسرائيل از نسل حضرت اسحق بودند و عناد در قبائل عرب رواج داشت و ساره مادر حضرت اسحق خانم بود و هاجر مادر حضرت اسماعيل کنيز بود حسد بردند و شيطان وسوسه نمود و علماء براى حفظ مقامات خودشان انکار اوصاف پيغمبر (ص) را در تورية نمودند لذا موفق با سلام نشدند و بلعنت ابدى گرفتار شدند و اين معنى منافات با بيانات سابقه ندارد ممکن است همه بجاى خود صحيح باشد و اللّه اعلم.