حضرت على عليه السلام در اواخر خطبه «قاصعه» «1» مىفرمايد: خداوند اقوام پيشين را مورد لعن قرار نداد مگر بخاطر ترک امر به معروف و نهى از منکر. خداوند عوام را به خاطر ارتکاب معاصى ودانشمندان را بهخاطر ترک نهى از منکر لعنت کرد.
منظور از «ربانيون» علماى مسيحى و منظور از «احبار» علماى يهود است.
امام حسين عليه السلام در توضيح اين آيه فرمود: دليل سکوت علما و رها کردن امر به معروف و نهى از منکر، يا طمع به منافع ستمگران است و يا ترس از آنان «رغبة فيما کانوا ينالون منهم أو رهبة مما يحذرون» «2»
آيهى قبل دربارهى گناهکاران، جملهى «ما کانُوا يَعْمَلُونَ» را آورد، ولى اينجا دربارهى سکوت علما جملهى «ما کانُوا يَصْنَعُونَ» را بکار مىبرد. مرحوم فيض کاشانى مىگويد: فرق ميان «يَعْمَلُونَ» و «يَصْنَعُونَ» اين است که صانع، کسى است که با تجربه و زبر دستى کارآزموده شده و کار براى او به صورت خصلت و ملکه در آمده باشد.
«1». نهجالبلاغه، خطبه 192.
«2». تفسير راهنما وبحار، ج 100، ص 79.
جلد 2 - صفحه 329