تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
لَوْ لا يَنْهاهُمُ الرَّبَّانِيُّونَ وَ الْأَحْبارُ عَنْ قَوْلِهِمُ الْإِثْمَ وَ أَکْلِهِمُ السُّحْتَ لَبِئْسَ ما کانُوا يَصْنَعُونَ (63)
لَوْ لا يَنْهاهُمُ الرَّبَّانِيُّونَ وَ الْأَحْبارُ: چرا نهى نکنند ايشان را علماى ربانى و زاهدان. عَنْ قَوْلِهِمُ الْإِثْمَ: از گفتن ايشان دروغ را از کلمه شرک و تحريف کتاب يا آنچه به خلاف حق است وَ أَکْلِهِمُ السُّحْتَ: و خوردن حرام و رشوه.
لَبِئْسَ ما کانُوا يَصْنَعُونَ: هر آينه بد چيزى که ايشان بجا آورند به جهت اجتماع آنها بر معصيت الهى و عدم منع و نهى ايشان.
تبصره- در مجمع «1»- آيه شريفه را دلالاتى است:
1- آنکه تارک نهى از منکر به منزله مرتکب آن باشد، زيرا: معصيت، مقارن شهوت و داعى باشد بر ارتکاب آن، اما نهى مردمان از فعل قبيح و انکار آن مقارن شهوت نيست. پس اگر تکاهل در انکار نمايد حال ايشان را دارد.
2- دال است بر وجوب امر به معروف و نهى از منکر. و احاديث در اين مورد بسيار است از جمله: در کافى- حضرت امير المؤمنين عليه السّلام فرمايد:
انّما هلک من کان قبلکم حيثما عملوا من المعاصى و لم ينهاهم الرّبّانيّون و الاحبار عن ذلک و انّهم لما تمادوا فى المعاصى و لم ينهاهم الرّبّانيّون و الاحبار عن ذلک نزلت بهم العقوبات، فامروا بالمعروف و انهوا عن المنکر. «2» اينست و جز اين نيست
«1» مجمع البيان ج 2 ص 218.
«2» فروع کافى، جلد 5، کتاب الجهاد، صفحه 57، حديث 6.
تفسير اثنا عشرى، ج3، ص: 127
هلاک شدند پيشينيان شما زمانى که مرتکب معاصى شدند و نهى نکردند ايشان را علما و زاهدان، و چون ايشان متمرد شدند در معاصى و نهى ننمودند ربانيون و احبار، نازل گرديد به ايشان عقوبات. پس امر کنيد به معروف و نهى نمائيد از منکر.
در تحف العقول- قال عليه السّلام اعتبروا ايّها النّاس بما وعظ اللّه به اوليائه من سوء ثنائه على الاحبار اذ يقول لو لا ينهاهم الرّبّانيّون و الاحبار عن قولهم الاثم.
فرمود: عبرت بگيريد اى گروه مردمان به آنچه وعظ فرموده به آن اولياء خودش را از بدى تعريف بر احبار، مى‌فرمايد: «لو لا ينهاهم الرّبّانيّون و الاحبار» (تا آخر). «1» در کشاف- از ابن عباس منقول است اين آيه شديدترين آيات است. «2» در منهج- از حضرت رسالت صلى اللّه عليه و آله مروى است: هيچ شخصى نباشد بر قومى بگذرد که ايشان مشغول معصيتى باشند و او نهى نکند مگر که نزديک است حق تعالى عذاب بر او بفرستد. «3» مالک دينار روايت نموده: حق تعالى وحى فرمود به جمعى از ملائکه که فلان شهر را خراب کنيد. گفتند: خدايا تو عالمترى، فلان بنده عابد در ميان ايشان، و هميشه متوجه درگاه توست به اطاعت و عبادت، خطاب آمد: اسمعونى صبحته فانّ وجهه لم يتغيّر غضبا بمحارمى. «4» بشنوانيد نعره او را، زيرا وقتى قوم مرتکب محارم شوند، روى او متغير نمى‌شود به جهت خشم و غضب بر ايشان.