تفسیر روان جاوید

تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى) لَوْ لا يَنْهاهُمُ الرَّبَّانِيُّونَ وَ الْأَحْبارُ عَنْ قَوْلِهِمُ الْإِثْمَ وَ أَکْلِهِمُ السُّحْتَ لَبِئْسَ ما کانُوا يَصْنَعُونَ (63) ترجمه‌ چرا نهى نمى‌کنند آنها را خداپرستان و دانشمندان از گفتار گناه آنها و خوردن آنها حرام را هر آينه بد است آنچه را که بودند مرتکب ميشدند. تفسير لو لا چون بر فعل ماضى درآيد مفيد توبيخ يعنى ملامت است و چون بر فعل مضارع درآيد مفيد تحضيض يعنى طلب با شدّت و تندى است و گفتار گناه آنها از قبيل دروغ و تهمت و نسبت‌هاى بيجائى است که بخدا و خلق ميدادند و اينکه در اين آيه نسبت بدى را بصنع آن‌ها داده و در آيه قبل بعمل آنها براى آنستکه ابلغ در مذمت باشد چون صنع بعملى گويند که عامل آن داراى ملکه راسخه و مهارت باشد و گفته‌اند اينکه تارک نهى از منکر مستحق مذمت ميباشد زيادتر از گناه کار براى آنستکه ترک واجب اقبح از فعل حرام است چون فعل حرام را غالبا براى شهوت و ميل نفس مينمايند و ترک واجب را جلد 2 صفحه 240 براى بى‌اعتنائى بامر خداوند و بنظر حقير آنکه در اين آيه تعبير بصنع شده است براى ادامه آنها است باين سکوت قبيح گويا ملکه و خلق آنها شده است و آنکه با شدت و خشونت نهى فرموده است براى آنستکه مخاطب در اين آيه زهاد و علما ميباشند و آنها اولى و احق هستند از ساير مردم بانجام وظائف و ترک قبائح و از ابن عباس ره نقل شده است که اين آيه اشدّ آيات قرآنيه است و در کافى از امير المؤمنين (ع) نقل شده که جهت هلاکت امم سابقه آن بوده که عباد و علماء آنها نهى ننمودند آنان را از معصيت و چون معصيت آنها و سکوت علماء و زهاد متمادى شد عذاب بر آنها نازل گرديد پس امر بمعروف و نهى از منکر را ترک ننمائيد و باين مضمون اخبار بسيارى است که دلالت دارد بر مزيد اختصاص علما و زهّاد بامر بمعروف و نهى از منکر و ما در سوره آل عمران در ذيل آيه شريفه و لتکن منکم امّة يدعون الى الخير بعضى از آنها را نقل و تحقيق بديع دقيقى نموديم ..