اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
لَقَد أَخَذنا مِيثاق‌َ بَنِي إِسرائِيل‌َ وَ أَرسَلنا إِلَيهِم رُسُلاً کُلَّما جاءَهُم رَسُول‌ٌ بِما لا تَهوي أَنفُسُهُم فَرِيقاً کَذَّبُوا وَ فَرِيقاً يَقتُلُون‌َ (70)
و البته محققا گرفتيم عهد و ميثاق بني اسرائيل را و فرستاديم بسوي آنها پيغمبراني هر زماني که آمد آنها را پيغمبري که بر خلاف هواي نفس آنها بود طائفه از انبياء را تکذيب کردند و طائفه از آنها را کشتند.
و لقد لام قسم است از براي تأکيد در جمله أَخَذنا مِيثاق‌َ بَنِي إِسرائِيل‌َ که ميثاق اکيد و عهد غليظ از آنها گرفتيم.
وَ أَرسَلنا إِلَيهِم رُسُلًا انبياء بني اسرائيل بسيار بودند بسا در يک عصر متجاوز از صد پيغمبر بود هر کدام براي شهري، آبادي، محلي، طائفه‌اي، قبيله‌اي و البته انبياء ميآيند و بر خلاف هواهاي نفسانيه شيطانيه و شهوات بهيميه و صفات سبعيه براه حق و صراط مستقيم و صفات ملکيه و کمالات نفسانيه ابلاغ و ارشاد و هدايت ميکنند و البته نفوس خبيثه و اشخاص شهوت ران و هوا پرستان با آنها کمال عداوت و مخالفت را دارند چنانچه امروز مي‌بينيم که با علماء دين چه اندازه مخالف و معاند هستند لذا مي‌فرمايد کُلَّما جاءَهُم رَسُول‌ٌ هر پيغمبري که آمد بِما لا تَهوي أَنفُسُهُم يعني تمام انبياء بر خلاف هواي نفس ابلاغ ميکنند نه اينکه بعضي مطابق هواهاي آنها بودند.
فَرِيقاً کَذَّبُوا آن انبيايي که از چنگال بني اسرائيل فرار کردند و به بيابانها و کوه‌ها و آباديهاي دور پناه بردند.
جلد 6 - صفحه 430
وَ فَرِيقاً يَقتُلُون‌َ آنهايي که گرفتار اينکه خونخوارهاي بي‌رحم يهود شدند بسخت‌ترين انحاء آنها را کشتند، گاهي با اره دو قسمت کردند، گاهي سر بريدند، گاهي در ديگ آب جوش جوشانيدند، گاهي در چاه انداختند، گاهي زنده زير خاک کردند چنانچه امروز مشاهده ميشود که اگر مسلماني در چنگال آنها قرار گيرد چه ميکنند هيچ طائفه‌اي قسي‌تر از يهود در دنيا نبوده و نيست.
(اشکال)
چرا کذبوا بصيغه ماضي و يقتلون بصيغه مضارع است.
(جواب)
مسلما آن فرقه از انبياء را که کشتند تکذيب هم ميکردند مفاد آيه شريفه و اللّه العالم اينکه نحو بنظر ميرسد که اينها تمام دو فرقه را تکذيب کردند غاية الامر اگر دست رسي بآنها نداشتند همان تکذيب تنها بود و اگر بچنگال يهود گرفتار ميشدند ميکشتند.