اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
لَقَد کَفَرَ الَّذِين‌َ قالُوا إِن‌َّ اللّه‌َ ثالِث‌ُ ثَلاثَةٍ وَ ما مِن إِله‌ٍ إِلاّ إِله‌ٌ واحِدٌ وَ إِن لَم يَنتَهُوا عَمّا يَقُولُون‌َ لَيَمَسَّن‌َّ الَّذِين‌َ کَفَرُوا مِنهُم عَذاب‌ٌ أَلِيم‌ٌ (73)
هر اينه محققا کافر شدند کساني که خدا را يکي از سه شمردند که سه اله گفتند و حال آنکه الهي نيست جز خداي يگانه و اگر دست از اينکه شرک و کفر بر ندارند و منتهي نشوند هر آينه البته بآنها مس ميکند بکساني که کافر شدند عذاب دردناک.
لَقَد کَفَرَ الَّذِين‌َ قالُوا إِن‌َّ اللّه‌َ ثالِث‌ُ ثَلاثَةٍ مراد از ثلاث نه سومي باشد که العياذ خدا را پست‌تر از عيسي و روح القدس بدانند اول إبن، دوم روح القدس، سوم خدا، بلکه مراد يکي از سه است و اطلاق ثالث بر هر يک ميشود که بوجود او عدد سه ميگردد چنانچه اطلاق خامس آل عباء (ع) بر سيد الشهداء عليه السلام ميشود با اينکه سوم کسي بود که در زير کساء رفت و بر امير المؤمنين عليه السلام هم ميشود چنانچه در زيارت آن حضرت است با اينکه چهارمي بوده بعبارت روشن پنج نفر هر کدام خامس آن چهارند.
وَ ما مِن إِله‌ٍ إِلّا إِله‌ٌ واحِدٌ زيرا استحقاق عبوديت احدي جز او ندارد تمام عبد و ضعيف و ممکن و محتاج و فقير هستند وَ خُلِق‌َ الإِنسان‌ُ ضَعِيفاً سوره
جلد 6 - صفحه 436
نساء آيه 28أن‌‌به أَنتُم‌ُ الفُقَراءُ إِلَي اللّه‌ِ وَ اللّه‌ُ هُوَ الغَنِي‌ُّ فاطر آيه 15، از امير المؤمنين عليه السلام در مناجاتش مرويست
(کفاني فخرا ان اکون لک عبدا و کفاني عزا ان تکون لي ربا)
و مقام عبوديت مطلقه بالاترين مقام انسانيست (و اشهد ان محمدا عبده و رسوله صلي اللّه عليه و آله و سلّم) وَ إِن لَم يَنتَهُوا عَمّا يَقُولُون‌َ دست از اينکه شرک و عيسي پرستي بر نداشتند و بر نگشتند و توبه نکردند و پشيمان نشدند لَيَمَسَّن‌َّ الَّذِين‌َ کَفَرُوا مِنهُم که بهمين کفر باقي ماندند عذاب اليم کليه عذاب اليم است لکن اختصاص باين خصوصيت کاشف از منتها درجه الم است.