اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قُل يا أَهل‌َ الکِتاب‌ِ لا تَغلُوا فِي دِينِکُم غَيرَ الحَق‌ِّ وَ لا تَتَّبِعُوا أَهواءَ قَوم‌ٍ قَد ضَلُّوا مِن قَبل‌ُ وَ أَضَلُّوا کَثِيراً وَ ضَلُّوا عَن سَواءِ السَّبِيل‌ِ (77)
بگو اي اهل کتاب تجاوز نکنيد در دين خود از حق و زياد روي نشود از حد و متابعت نکنيد خواهشهاي پيشينيان را که هم خود گمراه بودند و هم بسياري را گمراه کردند و از جاده مستقيم خارج شدند و بضلالت و گمراهي افتادند.
قُل يا أَهل‌َ الکِتاب‌ِ اگر خطاب فقط بنصاري باشد مراد غلو در حق مسيح است و اگر بيهود و نصاري هر دو باشد غلو يهود گفته آنها است که موسي خداي هارون و هارون خداي فرعون است و گفتند نَحن‌ُ أَبناءُ اللّه‌ِ وَ أَحِبّاؤُه‌ُ مائده آيه 18، و نيز گفتند لَن تَمَسَّنَا النّارُ إِلّا أَيّاماً مَعدُودَةً بقره آيه 80، و امثال اينکه مزخرفات.
جلد 6 - صفحه 440
لا تَغلُوا فِي دِينِکُم غلو تجاوز از حد است، غلو در حق خدا معني ندارد زيرا از براي او حدي نيست تا تجاوز از حدش غلو باشد بلکه هر چه در حق او گفته شود اينکه گفته محدود است و نسبت بذات اقدس ربوبي غير محدود غير متناهي نسبت قطره بدريا هم نيست زيرا دريا هم محدود است لذا ميفرمايد
ما عرفناک حق معرفتک
انت کما اسنيت علي نفسک
و اما ممکن هر چه باشد محدود است و تجاوز از آن حد غلو است الشي‌ء اذا جاوز عن حده انعکس الي ضده حکماء در باب عقول غلو کردند که آنها را قديم دانستند، عرفاء در حق اقطاب غلو کردند که آنها را قطب عالم امکان دانستند، در اويش در حق مراشيد و شيخيه در باب رکن رابع و هکذا در ائمه و انبياء و غير اينها.
غير الحق يعني تا اندازه‌اي که حق است و حد او است بايد معتقد باشند و غير آن غلو است.
وَ لا تَتَّبِعُوا أَهواءَ قَوم‌ٍ قَد ضَلُّوا مِن قَبل‌ُ که نصاراي طبقه اول مثل صاحبان اناجيل و برنس و امثال آنها و نويسندگان اينکه تورات رائج و کتب عهد قديم و عهد جديد باشند که خود گمراه بودند و بسياري از طبقات بعد خود را باين کتب اضلال کردند وَ أَضَلُّوا کَثِيراً شما يهود و نصاري اينکه کتب را دور اندازيد و متابعت هواهاي نفسانيه پيشينيان را نکنيد که شما هم مثل آنها در تيه ضلالت گرفتار خواهيد شد.
وَ ضَلُّوا عَن سَواءِ السَّبِيل‌ِ راه مستوي و صراط مستقيم و دين حق را از دست ندهيد کور عصاکش کور نميشود هر دو در چاه خواهند افتاد.
441