تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ إِذا سَمِعُوا ما أُنْزِلَ إِلَى الرَّسُولِ تَرى أَعْيُنَهُمْ تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ مِمَّا عَرَفُوا مِنَ الْحَقِّ يَقُولُونَ رَبَّنا آمَنَّا فَاکْتُبْنا مَعَ الشَّاهِدِينَ (83)
بعد از آن رقت قلب و شدت خشيت و مسارعت، نصارى را به قبول حق خبر مى‌دهد:
وَ إِذا سَمِعُوا ما أُنْزِلَ إِلَى الرَّسُولِ: و چون مى‌شنوند از علما و عباد از پيغمبر صلى اللّه عليه و آله يا از جعفر عليه السّلام آنچه نازل شده بر رسول. تَرى أَعْيُنَهُمْ تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ: مى‌بينى چشمهاى ايشان را که از غايت رقت قلوب ايشان، مى‌ريزد اشک را؛ يا اعين ايشان از فرط بکاء به مثابه اينست که گوئيا با نفسهاى ايشان فايض مى‌شوند. مِمَّا عَرَفُوا مِنَ الْحَقِ: از آنچه شناختند بعض حق و سخن صدق را، يعنى سبب بکاء، معرفت ايشان بود به بعضى از حق. پس حال ايشان چگونه باشد وقتى عارف شوند به همه آن. در تفسير رازى رحمه اللّه عمرو بن مرة گويد: در عهد ابو بکر جماعتى از يمن آمدند و گفتند: چيزى از قرآن بر ما بخوانيد. قرآن بر ايشان خواندند. ايشان گريستند. ابو بکر گفت: اول ما چنين بوديم، چون قرآن مى‌شنيديم گريه مى‌کرديم، حالا دلهاى ما سخت شده.
يَقُولُونَ رَبَّنا آمَنَّا: مى‌گويند از روى نياز، اى پروردگار، ما ايمان آورديم بدين کلام و بدين پيغمبر صلى اللّه عليه و آله. فَاکْتُبْنا مَعَ الشَّاهِدِينَ: پس بنويس ما را از جمله شاهدانى که اداى شهادت کرده‌اند به حقيت قرآن و نبوت حضرت محمّد صلى اللّه عليه و آله، يعنى ما را داخل امت مرحومه گردان که شاهد انبياء و امم ايشانند در روز قيامت.
تنبيه- استماع کلمات حقانى و آيات سبحانى، براى مؤمنين موجب ازدياد بصيرت و يقين و تضاعف نور ايمان و صعود بمعارج سعادت، و نسبت به
تفسير اثنا عشرى، ج3، ص: 162
سايرين، باعث هدايت و ارشاد به حق و ايمان خواهد شد اگر به سمع قبول آن را اخذ و عمل نمايند. چنانچه در کتاب بزرگان دين نقل شده: دزدى شب به خانه مالک بن دينار در آمد. چندان که تفحص نمود چيزى نيافت. مأيوسانه خواست برگردد. مالک نماز را سلام داد و او را طلبيده گفت: با دلو از اين چاه آب بکش، وضوئى، بساز، دو رکعت نماز به جاى آر. سارق اطاعت نموده، مشغول نماز شد.
نور حق در ظلمت قلب او مؤثر واقع شده، مايل به طاعت و عمل طالح خود را مبدل به صالح کرد. پس از اتمام نماز، اجازه خواندن دو رکعت ديگر خواست.
مالک گفت: مختارى، خلاصه، تا صبح به عبادت قيام کرد آفتاب که طالع شد، به مالک گفت من ديشب نيت روزه کرده، همين جا هستم. مدت ده روز خانه مالک بود. وقتى بيرون آمد رفقاى او اطرافش را گرفته گفتند: تو رفتى غارتى آرى، چه شد؟ جواب داد: من رفتم دزدى نمايم، ديگران مرا دزديدند.