اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ إِذا سَمِعُوا ما أُنزِل‌َ إِلَي الرَّسُول‌ِ تَري أَعيُنَهُم تَفِيض‌ُ مِن‌َ الدَّمع‌ِ مِمّا عَرَفُوا مِن‌َ الحَق‌ِّ يَقُولُون‌َ رَبَّنا آمَنّا فَاکتُبنا مَع‌َ الشّاهِدِين‌َ (83)
و زماني که شنيدند اينکه نصاري آنچه که بر پيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم از قرآن نازل شده مي‌بيني که چشم‌هاي آنها ريزش ميکند از اشک از آنچه معرفت پيدا کردند از حق ميگويند پروردگارا ما ايمان آورديم ما را بنويس با شاهدين.
جلد 6 - صفحه 449
وَ إِذا سَمِعُوا مراد تمام نصاري نيست زيرا خبر از قضيه خارجيه ميدهد که واقع شده بلکه مراد همان قسيسين هستند که نجاشي فرستاده بود براي مدينه که تحقيق حال پيغمبر کنند موقعي که شرفياب شدند و شنيدند ما أُنزِل‌َ إِلَي الرَّسُول‌ِ از آيات شريفه قرآن و معجزه بودن آن را درک کردند و حقانيت پيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم بر آنها ثابت شد و ايمان آوردند تَري أَعيُنَهُم تَفِيض‌ُ مِن‌َ الدَّمع‌ِ افاضه بمعني ريزش پي در پي است يعني اشک از اطراف چشم آنها ريزش داشت مِمّا عَرَفُوا مِن‌َ الحَق‌ِّ که حق بر آنها معلوم شد و اينکه گريه و بکاء اينها يا از روي شوق بوده چنانچه کلمه مِمّا عَرَفُوا مِن‌َ الحَق‌ِّ دلالت دارد که از ضلالت نجات يافتند و بشاه راه حقيقت افتادند و سعادت‌مند شدند، يا براي اينکه بوده که نميتوانستند در خدمت حضرت رسول (ص) بمانند ناچار بودند که بحبشه مراجعت کنند و بنجاشي حقايق را بيان نمايند و از فيض حضور آن حضرت محروم ميشدند يا براي اعمال و کردار آنها بوده که در زمان کفر از آنها صادر شده.
يَقُولُون‌َ در همان گريه ميگفتند رَبَّنا آمَنّا آنهم چه ايمان با حقيقتي که هيچگونه غرض دنيوي و فوائد مادي نداشتند و از خوف و ترس نبوده مثل کفار قريش بعد از فتح مکه بلکه با کمال ميل و رغبت ايمان آوردند.
فَاکتُبنا در دفتر الهي که فرداي قيامت باز ميشود و نامه هر کس بدست او داده ميشود مَع‌َ الشّاهِدِين‌َ از شهادت دهندگان بوحدانية حق و رسالة حضرت خاتم و حقانيت اسلام و نزول قرآن و تصديق بجميع ما جاء به النبي صلّي اللّه عليه و آله و سلّم و ساير عقائد حقه حقيقيه.
450