تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ وَ الْمَيْسِرُ وَ الْأَنْصابُ وَ الْأَزْلامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ (90)
شأن نزول- حق تعالى در خصوص خمر، چهار آيه نازل فرمود: 1- در مکه «وَ مِنْ ثَمَراتِ النَّخِيلِ وَ الْأَعْنابِ تَتَّخِذُونَ مِنْهُ سَکَراً». «1» 2- وقتى که عمر بن خطاب و معاذ بن جبل در باب خمر و ميسر از حضرت رسالت صلى اللّه عليه و آله سؤال کردند. جواب آمد «قُلْ فِيهِما إِثْمٌ کَبِيرٌ». «2» 3- در مهمانى عبد الرحمن بن عوف که امام ايشان بود در نماز شام، سوره «قُلْ يا أَيُّهَا الْکافِرُونَ» «3» خواند به حذف «لا» تماما، آيه آمد «لا تَقْرَبُوا الصَّلاةَ وَ أَنْتُمْ سُکارى». «4» 4- در زمانى که عثمان مالک، ضيافتى نمود. سعد وقاص در مهمانى بود. بعد از طعام شراب
«1» نحل، آيه 67.
«2» بقره، آيه 219.
«3» کافرون، آيه اوّل.
«4» نساء، آيه 43.
تفسير اثنا عشرى، ج3، ص: 170
خوردند. در حال مستى، سعد انشاء شعرى مشتمل بر هجو انصار، يکى از مجلسيان سر سعد را شکسته. سعد شکايت را خدمت حضرت رسالت صلى اللّه عليه و آله نمود، آيه شريفه نازل شد:
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا: اى گروه مؤمنان إِنَّمَا الْخَمْرُ: جز اين نيست بدرستى که آنچه ستر کند عقل را، خمر و داخل در آنست تمام مسکرات از عرق و شراب و کنياک و آبجو و غيره. وَ الْمَيْسِرُ: و قمار باختن. و اين نيز عام است و شامل نرد و شطرنج و آس و گنجفه و کعب و تخم مرغ و گردو بازى و غيره.
وَ الْأَنْصابُ: و بتانى که براى مشرکين نصب کرده‌اند. وَ الْأَزْلامُ: تيرهاى قدح که به آنها تفأل مى‌زدند در اسفار و اعمال خود. رِجْسٌ: اينها تماما پليد و نجس و کريه، و عقول از آن متنفر است. «رجس» اسم هر چيزى است که عقل و شرع استقذار و استکراه آن نمايد، خواه نجس العين باشد يا نه. مِنْ عَمَلِ الشَّيْطانِ: از عمل و وسوسه و تزيين شيطان، زيرا مسبب است از تسويل و تزيين او باشد. فَاجْتَنِبُوهُ: پس اجتناب کنيد از اين پليد و يا آنچه مذکور شد يا از عمل شيطان. لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ: براى آنکه رستگار شويد به اجتناب از آن.