اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ أَطِيعُوا اللّه‌َ وَ أَطِيعُوا الرَّسُول‌َ وَ احذَرُوا فَإِن تَوَلَّيتُم فَاعلَمُوا أَنَّما عَلي رَسُولِنَا البَلاغ‌ُ المُبِين‌ُ (92)
و اطاعت کنيد خداوند را و اطاعت کنيد حضرت رسالت را و حذر کنيد از مخالفت پس اگر اعراض کرديد پس بدانيد که فقط تکليفي که ما بر رسول خود معين کرده‌ايم ابلاغ واضح است که راه عذر بر کسي باقي نماند.
وَ أَطِيعُوا اللّه‌َ اطاعت خدا امتثال اوامر و دستورات ديني است که بتوسط پيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم ابلاغ بمکلفين شده يا بتوسط رسول باطني که حکم عقل باشد بحسن و لزوم آن که گفتند کلما حکم به العقل حکم به الشرع و بالعکس کلما حکم به الشرع حکم به العقل دو قاعده مسلمه طبق براهين محکمه است.
وَ أَطِيعُوا الرَّسُول‌َ تکرار لفظ اطيعوا براي اينست که اطاعت رسول در اعمال مولويت که مفاد النَّبِي‌ُّ أَولي بِالمُؤمِنِين‌َ مِن أَنفُسِهِم احزاب آيه 6، است هر نوع تصرفي در جان و مال مؤمنين بفرمايد و هر حکمي که از ناحيه آن صادر شود بايد تمکين باشيد مثلا جعل خليفه، اعطاء لوي، جعل والي و رئيس براي قشون
جلد 6 - صفحه 464
قضاوت و غير اينها پس توهم نشود که اطاعت رسول عين اطاعت خدا است و تکرار زيادي است.
وَ احذَرُوا از ترک امتثال اوامر و نواهي الهي و از مخالفت نبي صلّي اللّه عليه و آله و سلّم در دستورات و قبول نکردن ولايت آن حضرت را.
فَإِن تَوَلَّيتُم بمعني اعراض بترک امتثال و عدم قبول بدانيد که ضرري بر خدا و بر رسول ندارد خود بعقاب و عذاب مبتلي خواهيد شد، اما خداوند غني بالذات است
(گر جمله کائنات کافر گردند || بر دامن کبرياش ننشيند گرد)
و اما رسول بوظيفه خود عمل کرده که اداء رسالت نموده مسئول شما نيست اطاعت کنيد يا مخالفت ما عَلَي الرَّسُول‌ِ إِلَّا البَلاغ‌ُ مائده آيه 99، لذا ميفرمايد:
فَاعلَمُوا أَنَّما عَلي رَسُولِنَا البَلاغ‌ُ المُبِين‌ُ کلمه ما در (انما) موجب اينکه ميشود که ان عمل نکند يعني فقط بر رسول است که ابلاغ فرمايد.