تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَسْئَلُوا عَنْ أَشْياءَ إِنْ تُبْدَ لَکُمْ تَسُؤْکُمْ وَ إِنْ تَسْئَلُوا عَنْها حِينَ يُنَزَّلُ الْقُرْآنُ تُبْدَ لَکُمْ عَفَا اللَّهُ عَنْها وَ اللَّهُ غَفُورٌ حَلِيمٌ (101)
شأن نزول- بعضى از پيغمبر صلى اللّه عليه و آله سؤالات بيجا مى‌نمودند، حضرت خطبه‌اى انشاء؛ و آيه شريفه نازل شد:
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا: اى کسانى که ايمان آورديد لا تَسْئَلُوا عَنْ أَشْياءَ:
نپرسيد از چيزهائى که إِنْ تُبْدَ لَکُمْ تَسُؤْکُمْ: اگر ظاهر شود براى شما جواب آن اندوهگين گرداند شما را وَ إِنْ تَسْئَلُوا عَنْها حِينَ يُنَزَّلُ الْقُرْآنُ تُبْدَ لَکُمْ: و مپرسيد از چيزهائى که اگر پرسيد از آن در وقت نزول قرآن آشکار و ظاهر کرده شود براى شما. ملحص معنى آنکه: سؤال مکنيد از رسول خدا چيزى را که اگر ظاهر شود شما را مغموم سازد، و اگر سؤال کنيد از آن، در زمان وحى بر شما هويدا گردد. و اين هر دو، دو مقدمه‌اند که نتيجه آن منع سؤال نمايد. عَفَا اللَّهُ عَنْها: مپرسيد از چيزهائى که عفو فرموده خدا و بدان تکليف نکرده، يا عفو فرموده خدا از ما سلف که سؤالات شما باشد، پس به مثل آن عود مکنيد. وَ اللَّهُ غَفُورٌ حَلِيمٌ: و خداى تعالى آمرزنده است بسيارى از گناهان شما را، بردبار است و به عقوبت تعجيل نفرمايد.
تبصره- آيه شريفه نهى است از سؤال آنچه خداى تعالى دانستن آن را مخفى داشته. نهج البلاغه- حضرت امير المؤمنين عليه السّلام فرمايد: انّ اللّه تعالى افترض عليکم فرايض فلا تضيّعوها، و حدّ لکم حدودا فلا تعتدوها، و نهاکم عن
«1» نهج البلاغه، خطبه 228.
تفسير اثنا عشرى، ج3، ص: 189
اشياء فلا تنتهکوها و سکت لکم عن اشياء و لم يدعها نسيانا فلا تتکلّفوها. «1» بدرستى که حق تعالى واجب فرمود بر شما فرائضى را، پس تضييع آن مکنيد. و حدودى براى شما تعيين فرمود، پس از آن تجاوز ننمائيد. و نهى نمود شما را از چيزهائى، پس مبالغه نکنيد آنها را به سؤال کردن. و ساکت شد براى شما از اشيائى و بيان آن نفرمود، نه به جهت فراموشى، بلکه بسبب مصلحت و حکمت، پس خود را به زحمت نياندازيد، و در صدد تجسس و تفحص آن مباشيد.